Sponsorlu Bağlantılar

AFAZİ

Afazi, konuşma yeteneğini bozarak iletişim bozukluğuna yol açan bir durumdur. Afazi ifade etme ve anlama yeteneklerini etkileyerek sözlü ve yazılı ifade kabiliyetini bozar.

Genellikle bir inme(felç) veya kafa travması sonrası aniden ortaya çıkar. Aynı zamanda yavaş büyüyen bir beyin tümörü veya beyin hücrelerinin yapısını bozan bir hastalıktan dolayı da Afazi durumu gelişebilir. Bozukluğun derecesi genellikle beyin hasarının yerine ve şiddetine bağlı olmaktadır.

Altta yatan neden tedavi edildikten sonra afazi için uygulanacak birincil tedavi, yeniden öğrenme, dil becerilerinin geliştirilmesi ve alternatif ya da tamamlayıcı iletişim yöntemlerinin kullanılması olacaktır. Tedavi süreçlerinde yeterli iletişim sağlanabilmesi için aile bireylerinden de sık sık yararlanılır.

Sponsorlu Bağlantılar

BELİRTİLER

Afazi bir felç ya da beyin tümörü gibi başka bir durumun işaretçisidir. Afazi olan bir kişi:

• Kısa veya eksik cümlelerle konuşur
• Anlamı olmayan cümlelerle konuşur
• Anlaşılmayan kelimeler kullanır
• Diğer insanların konuşmalarını anlayamaz
• Yazarken de anlamı olmayan cümleler yazar.

Ortaya çıkan sorunların şiddeti ve kapsamı beynin hasar gören ve etkilenen alanının boyutuna ve yerine bağlıdır. Bazı insanlar başkalarının konuşmalarını oldukça iyi anlar fakat konuşurken kelime bulmakta zorlanır. Bazıları ise okuduklarını anlar ama konuşamadıkları için anlaşılmazlar.

Afazi türleri

Afazi genel olarak “Akıcı olmayan” “Akıcı” ve “Global” olmak üzere üçe ayrılır:

Akıcı olmayan afazi: Beynin sol frontal bölgesinin yanında yer alan dil sinir ağında hasar oluşmasıyla meydana gelen afazi türüdür. Çoğunlukla “Broca afazi” ile sonuçlanır. Bu kategorideki hastalar kelimeleri çıkartmakta zorlanırlar ve çok kısa cümleler kurarlar. Örneğin “yemek istiyor” ya da “bugün park yürü” şeklindeki cümleler kurarlar. Cümleler tam olmamakla beraber karşıdakinin anlamını kestirebileceği şekildedir. Broca afazisi olan bir kişi diğer insanların söylediklerini bir dereceye kadar anlayabilir. Bu guruptaki hastalar genellikle iletişim kuramadıklarının farkındadırlar ve bu yüzden sinirlenebilirler. Ayrıca, Broca afazili insanların sağ tarafları felçli olabilir ya da zayıf kalabilir.

Akıcı afazi: “Wernicke afazi” olarak da adlandırılan bu kategoride, beynin sol orta tarafındaki dil sinir ağında hasar oluşmuştur. Afazinin bu formundaki insanlar akıcı, uzun ve karmaşık cümleler kurarlar. Cümle içindeki kelimeler arasındaki bağlantı ise anlaşılır türden değildir. Bu kişiler genellikle hatalarının ve anlaşılmadıklarının farkında değiller.

Global afazi: Beynin dil ile ilgili bölgelerinde büyük hasarlar meydana gelmiştir. Global afazi olan kişilerin kendini ifade etme ve anlama konusunda ağır engelleri vardır.

Ne zaman doktora görünmeli

Afazi genellikle inme ve kafa travması gibi ciddi bir sorundan kaynaklandığı için herhangi bir kaza sonrası aşağıdaki belirtilerle karşılaşırsanız acil yardım çağırınız:

• Konuşmada zorluk
• Konuşulanları anlamada güçlük
• Kelimeleri hatırlamada zorluk yaşama
• Okuma ve yazma ile ilgili sorunlar yaşama gibi.

NEDENLERİ

Afazi durumunun en sık karşılaşılan nedeni beyindeki kan damarlarında felç sonrası yırtılma ya da tıkanma olmasıdır. Kan akımında meydana gelen bozulmalar beyin hücrelerinin ölümüne ya da beyinde dili kontrol eden alanların hasarına yol açar. Ciddi kafa travması, beyin tümörü, beyin enfeksiyonu gibi etkenler de beyin hasarına yola açarak afaziye neden olabilir. Bu gibi durumlarda afazi genellikle hafıza sorunları ve zihin karışıklığı gibi diğer bilişsel sorunlar ile ortaya çıkmaktadır.

• “Primer progresif afazi” terimi yavaş gelişen dil kullanma zorlukları için kullanılır. Bu durum, dil ile ilgili alanlarda bulunan beyin hücrelerinin kademeli olarak yapısal bozukluğa uğramalarından kaynaklanır. Bazen bu türden afaziler, daha genel demans durumuna doğru ilerleme gösterir. Demans, ileri derecede bunama belirtisi olan bir çeşit akıl hastalığıdır.
• Bazen de geçici afazi atakları yaşanabilir. Bu ataklara migren, nöbet ya da geçici iskemik ataklar neden olabilir. Kan akımının beynin bir bölgesine gidişi geçici olarak engellendiğinden dolayı geçici iskemik ataklar oluşur. Bu tür atakları yaşayan insanların yakın gelecekte inme yaşama riskleri de yüksek olmaktadır.

KOMPLİKASYONLAR

İletişim sosyal yaşantımızın çok önemli bir parçası olduğundan dolayı, afazi birçok yönden yaşam kalitesini azaltır ve iş hayatında, sosyal ilişkilerde ve günlük faaliyetlerde birçok iletişim zorluklarına yol açar. Ayrıca iletişim engeli utanma, depresyon ve ilişki sorunlarına da neden olabilir.

TESTLER VE TEŞHİS

Afaziye neyin neden olduğunun erken teşhisi için bilgisayarlı tomografi (BT) ve MR gibi görüntüleme testleri kullanılacaktır. Ayrıca, hasta büyük ihtimalle dili kullanma becerilerini değerlendirmek için gözleme dayalı aşağıdaki testlere de tabi tutulacaktır:

• Yaygın şekilde kullanılan nesnelerin isimleri
• Bir diyalog konuşması yapma
• Kelimeleri doğru anlayabilme ve kullanabilme
• Duyduğu veya okuduğu bir şey hakkında sorulan sorulara cevap verme

• Kelime ve cümleleri tekrar etme
• Talimatlara uyma

• Genel konularda yöneltilen “evet-hayır” ve açık uçlu sorulara cevap verme
• Bir hikâyeyi anlatma ya da ana fikrini açıklayabilme

• “Benim gevşemem gerekir” gibi bir şaka ya da bir mecazi ifadeyi açıklama
• Harfler, kelimeler ve cümleleri okuma ve yazma gibi.

TEDAVİ VE İLAÇLAR

Beyin hasarı hafif olan kişilerde tedaviye ihtiyaç olmadan dil becerileri geri kazanılabilir. Ancak, bunun için çoğu insanın yaptığı gibi konuşma ve dil terapisi seanslarına katılmak gerekir. Dil becerilerini rehabilite etmek ve iletişim deneyimlerini tamamlamak için terapiler faydalı olacaktır. Afazi hastaları için etkili olabilecek ilaçlar ile ilgili araştırmalar sürmektedir.

Konuşma ve dil rehabilitasyonu:
Dil becerilerinin kurtarılması genellikle yavaş ilerleyen bir süreçtir. Çoğu insanda önemli ilerlemeler yaşanmakta hatta az bir oranında yaralanma öncesi iletişim düzeyi bile yeniden yakalanabilmektedir. Afazi için konuşma ve dil terapisi şöyle işlemektedir:

• Tedavi erken başlatır. Tedavinin daha etkili olması için beyin hasarından hemen sonra başlanmalıdır.
• Elde edilen başarıya göre devam edilir. Konuşma ve dil uzmanı kişi, iletişim becerilerini geliştirmek için uygulama egzersizlerini kullanır. Uygulamalar bazı nesnelerin adlandırılması gibi basit görevler ile başlar ve bir nesnenin amacını açıklama gibi daha karmaşık egzersizlere dönüştürülebilir.
• Dikkat kaydırılır. Konuşma ve dil uzmanı dil bozukluğunu telafi etmek ve jestleri veya çizimleri ile daha etkin iletişim kurmak için kişiye değişik yollar öğretir. Afazisi olan bazı insanlar sık kullanılan kelimeleri hatırlamak veya sıkıştıkları zaman onlara yardımcı olmak için resimlerle desteklenmiş kitap ve tahtalar kullanır.
• Genellikle gruplar halinde çalışılır. Afazi olan kişilerden oluşan bir gurubun içindeki kişi iletişim kurmak için kendine daha çok güvenir. Guruptaki katılımcılar, konuşmaların başlatılması, yanlış anlamaların açıklığa kavuşturulması ve tamamen bozuk olan konuşmaların tespit edilmesi için yeterli miktarda pratik yapabilirler.
• Dış ortam gezileri yapılabilir. Bazen bir lokanta ya da bakkal gibi dış ortam kullanılarak gerçek hayatın içinde uygulamalar yapılmaya çalışılır.
• Terapi bilgisayar kullanımını içerebilir. Özellikle kelimelerin sesli hallerini duymak ve kelimeleri yeniden öğrenmek için bilgisayar da etkin olarak kullanılabilir.

İlaçlar

Afazi için kesin olarak etkili bir çözüm gibi görülen bir ilaç yoktur. Bunun için tıbbi çalışmalar yürütülmektedir. Ancak afaziye neden olan, beyin fonksiyonlarındaki hasarları önlemek ve azaltmak için etkili olan bazı ilaçlar bulunmaktadır. Bu tür ilaçlar beyne kan akışını arttırmak, beynin iyileşme yeteneğini arttırmak ve beyinde tükenmiş olan kimyasalların (nörotransmitterlerin) yerine takviye yapmak gibi fonksiyonlar üstlenmektedir. Çalışmalar sonucu “memantin (Namenda)” ve “pirasetamla” gibi çeşitli ilaçlar etkili görülmüştür ancak ilaçları güvenirliği için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Başa Çıkma ve destek

Afazi olan kişiler için önerilen aşağıdaki ipuçları, başkalarıyla iletişim kurmada yardımcı olacaktır:

• Üzerinizde afazi olduğunuzu açıklayan bir kart taşıyın.
• En yakınlarınıza nasıl ulaşılacağını gösteren bilgiler de taşıyın.
• Yanınızda her zaman bir kalem ve kâğıt bulundurun.
• İletişim kısa yolları olarak çizimler, diyagramlar ve fotoğraflar kullanın.
• Nesneleri ifade etmek için jestler ve işaretler kullanın.

Aile ve arkadaşlar ile iletişim:

Afazi olan bir kişi ile iletişim kurarken aile bireyleri ve arkadaşları aşağıdaki ipuçlarını kullanabilirler:

• Cümlelerinizi basitleştirin ve konuşma hızınızı yavaşlatın.

• Başlangıçta konuşmaları birer birer yapın.
• Afazi olan kişinin konuşmasını tamamlamasına izin verin.
• Cümlelerini bitirmeyin veya hataları düzeltmeye çalışmayın.
• Ortamdaki rahatsız edici gürültüleri azaltın.
• Kağıt ve kalemi hazır bulundurun.
• Bir şeyi açıklamak için anahtar kelimeler kullanın ya da kısa bir cümle kurun.
• Afazi olan kişi ile diyaloglarda yardımcı olması için kelimeler, resimler ve fotoğraflardan oluşan bir kitap oluşturun.
• Anlaşılmayan durumlarda çizimler yapın veya jestler kullanın.
• Afazi olan kişiyi mümkün olduğunca konuşmalara dahil edin.
• Anlayıp anlamadığı kontrol edin ve konuştuğunuz konuyu özetleyin. Sponsorlu Bağlantılar

Yazıyı Arkadaşlarınıza önerin
Bu Yazıdan Sağlık Yorumları
Yazı Hakkında Bir Yorum Yapınız





Google Sayfamızı Beğenir misiniz?
.: Sitemizden Seçme Konu Başlıkları :.
Parabenler Hakkında Şüpheler Var
Uyku Bozukluğu
Diz Şişmesi
Karın Rahatsızlıkları
Şifa Ayetleri
EKLEM AĞRISININ NEDENLERİ VE SONUÇLARI
.: Sitemizde En Son Yayınlananlar :.
Kanal D Doktorum Programı

Program Kanal D de Hafta içi Her gün Saat 09.00 Da yayınlanmaktadır. Programın sunucuları Dr. Aytuğ KOLANKAYA ve Zahide YETİŞ'dir.

ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER

“ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER” hafta içi her sabah saat 10.45’de Canlı Yayın ile Kanaltürk Ekranında siz değerli izleyicilerini bekliyor

Zahide İle Yetiş Hayata Programı

Atv de yayınlanan programda Zahide YETİŞ konuklarının sorunlarına çareler buluyor. Aynı zamanda dini konuların da açıklığa kavuşturulduğu programda sağlık, sosyal hayat, psikoloji gibi konular işlenmektedir.