Sponsorlu Bağlantılar

BADEMCİK İLTİHABI

Diğer bir adı “tonsil” olan bademciklerimiz dilin arka kısmında boğazın her iki tarafında yer alan ve bağışıklık sistemine bağlı çalışan organlardır. Bademciklerin iltihaplanmasına ise “tonsilit” adı verilir. Tonsilit belirtileri bademciklerde şişkinlik, boğaz ağrısı, yutma güçlüğü ve boyun tarafında lenf düğümlerinde hassasiyet şeklindedir.

Tonsilit vakalarının çoğu yaygın virüs enfeksiyonlarından kaynaklansa da bakteriler de bademcik iltihaplarına neden olabilmektedir.

Tonsilit için en uygun tedaviiltihabın nedenine bağlıdır. Bu yüzden hızlı ve doğru teşhis önemlidir. Ameliyat ile bademciklerin alınması sık sık enfeksiyon kapan, diğer tedavi seçeneklerine olumlu yanıt alınamayan ve değişik komplikasyonlara yol açan hastalarda önerilmektedir.

Sponsorlu Bağlantılar

BELİRTİLERİ NELERDİR?

Bademcik iltihabı en sık okul öncesi çağındaki çocuklar ile ergenlik yaşına kadarki gurupta görülmektedir. Yaşlılarda görülmesi nadir olmaktadır. Tonsilitin yaygın görülen belirtileri şunlardır:

• Kızarmış ve şişmiş bademcikler
• Bademcikler üzerinde beyaz veya sarı renkte iltihap
• Boğaz ağrısı
• Zor veya ağrılı yutkunma
• Yüksek ateş
• Boyun bölgesinde lenf bezlerinde büyüme
• Ses değişimleri
• Kötü nefes kokusu
• Özellikle küçük çocuklarda karın ağrısı
• Baş ağrısı gibi

Kendilerini nasıl hissettiklerini anlatmakta güçlük çeken küçüklerde ise ek olarak aşağıdaki belirtiler gözlenir:

  • • Yutmada güçlük çekmesi veya ağrı yaşanması
  • • Yemek yemeyi reddetmesi
  • • Kusma
  • •Karın ağrısı

Ne zaman doktora görünmelidir?

Doğru teşhis için çocuğunuzun tonsilit belirtilerini göstermesi önemlidir. Çocuğunuzda aşağıdaki belirtileri fark etmeniz durumunda bir doktora gösteriniz:

  • • 24 saat içinde geçmeyen boğaz ağrısı
  • • Ağrılı veya zor yutma
  • • Aşırı halsizlik, yorgunluk
  •  • Nefes darlığı
  • • Aşırı yutma güçlüğü

NEDENLERİ

Bademcik iltihabı en çok virüsler daha sonra bakterilerden kaynaklanmaktadır. İltihaba en sık neden olan bakteri “Streptococcuspyogenes” dir.  A grubu streptokok strep boğaza neden olan bakteridir.

Bademcikler neden enfekte olur?

Bademcikler ağızdan vücuda giriş yapan bakteri ve virüslere karşı bağışıklık sisteminin göstermiş olduğu ilk savunma yapılarıdır. Bademciklerin bu fonksiyonuonları enfeksiyon ve inflamasyonlara karşı savunmasız hale getirebilir.  Ancak,bademciklerin bağışıklık sistemi fonksiyonu ergenlikten sonra düşüş göstermeye başlar.  Bu da yaşlılarda tonsilit meydana gelme riskini azaltır.

RİSK FAKTÖRLERİ

Tonsilit oluşma riskini arttıran faktörler şunlardır:

• Yaş: Tonsilit okul öncesi döneminden ergenlik dönemine kadarki yaşlarda daha yaygın görülür.
• Mikroplara sık sık maruz kalınması da bademcik iltihabı riskini arttıran etkenlerdendir. Özellikle okul çağındaki çocukların arkadaşları ile yakın temas halinde olması, dış çevrede oyun oynaması ve hijyene pek dikkat etmemeleri bakteri ve virüslere maruz kalmalarına neden olmaktadır.

KOMPLİKASYONLAR

Bademciklerin sıklıkla ya da kronik şekilde şişmesi ve iltihaplanması aşağıdaki çeşitli komplikasyonlara neden olmaktadır:

  • • Nefes darlığı
  • • Uyku sırasında nefes kesilmesi (obstrüktif uyku apnesi)
  • • Enfeksiyonun 
  • çevreleyen dokulara ve derinlere yayılması (Tonsillersellülit)
  • • Enfeksiyon sonucu bademcik arkasında irin doluyapıların oluşması (tonsil apse) gibi

Strepenfeksiyon

A grubu streptokok veya başka streptokok bakterilerin neden olduğu tonsilit tedavi edilmezse veya antibiyotik tedavisi yetersiz kalırsa çocukta bazı nadir hastalıkların görülme riski vardır. Bunlar;

Romatizmal ateş:Kalp, eklem ve diğer dokuları etkileyen inflamatuarbir bozukluktur.
Post-streptokokalglomerulonefrit: Kandan atık ve aşırı sıvı yetersiz oranda süzülmesi ile ortaya çıkan bir tür böbrek iltihabıdır.

TESTLER VE TEŞHİS

Teşhis için çocuk doktoru öncelikle fiziki bir muayene yapacaktır.

• Boğaz, burun ve kulak bölgesini görebilmek için ışıklı bir cihaz kullanacaktır. Bu bölgeler iltihabın görülme ihtimali olan yerlerdir.

• Bazı durumlarda strep boğaz ile ilişkili Scarlatina olarak bilinen döküntü arayacaktır.
• Lenf bezlerindeki şişliği kontrol etmek için elleboyun muayenesi yapılacaktır.
• Bir stetoskop ile hastanın nefes alış verişi dinlenir.
• Dalakta büyüme olup olmadığına bakılacaktır (bademcik iltihabına yol açabilen mononükleoz için)

Boğaza bakılması

Hastanın boğazının arkasından bir çubukla salgı örneği alınır. Alınan numune streptokok bakterileri açısından laboratuvarda analiz edilecektir.

Test sonucu pozitif çıkarsa bakteriyel enfeksiyon var demektir. Negatif çıkması ise viralenfeksiyon varlığını gösterir. Alınan örneklerin incelenmesinde hızlı sonuç veren testler olduğu gibi iki güne kadar süren laboratuar incelenmesi de vardır. Yukarıda bahsedilen pozitif ve negatif sonuçlar hızlı test sonuçlarıdır. Yine de hızlı testten sonra diğer laboratuar testinin sonucu da beklenir.

Tam kan sayımı (CBC)

Tam kan sayımı için hastadan kan örneği alınır. Kandaki değişik hücre çeşitlerinin sayısına bu test sonucu ile varılabilir. Test sonucukan hücrelerinin sayısı normal, normalin altında ya da üstünde şeklinde bir kategori içine alınır. Tam kan sayımı sonuçları aynı zamanda enfeksiyonun bakteriyel veya viralkaynaklı olduğunu da gösterir. CBC genellikle strep boğaz teşhisiiçin gerekli değildir. Ancak Strep boğaz laboratuvar testinin sonucu negatif ise tonsilitin nedenini belirlemeye yönelik CBC testinin yapılması yararlı olacaktır.

TEDAVİ VE İLAÇLAR

Enfeksiyon ister bakteri isterse de virüs kaynaklı olsun, her iki durumda da evde uygulayacağınız bakımönerileri çocuğun kendini rahat hissetmesini ve daha hızlı iyileşmesini sağlayacaktır.

Nedeni virüs olan tonsilit vakalarında antibiyotik reçete edilmeyeceğinden dolayı yaklaşık 10 gün içinde geçmesi beklenen enfeksiyon için evde yapılacak bakım daha önemlidir.

İyileşme sürecinde evde yapılabilecek bakım içinde şunlar yer alabilir:

  • • Hastanın dinlenmesini sağlayın. Yeterince uyuması ve sesini dinlendirmesi faydalı olacaktır. 
  • • Yeterince sıvı almasını sağlayın.Boğazın nemli tutulması ve vücuttan su kaybının önlenmesi için çocuğun bol miktarda su içmesi önerilir.
  • • Rahatlatıcı yiyecek ve içecek tüketmesini sağlayınız. Özellikle sıcak sıvılar kafeinsiz çay ya da ballı ılık su boğazırahatlatacaktır.
  • • Tuzlu gargara hazırlayınız. Eğer çocuğunuz gargara yapabiliyorsa, ılık su içerisine bir miktar tuz çözünmesini sağlayarak gargara yapması boğaz ağrısını hafifletecektir. Tuz-su oranı,  yaklaşık 250 ml suyun içine 5 ml tuz katılması şeklinde olabilir.
  • • Havanın nemlendirilmesi:Boğazın tahriş olmasına neden olan kuru havanın nemlendirilmesi için cihaz kullanılabilir ya da çocuğu buharlı banyoda bir süre kalması sağlanabilir. 
  • • Pastil kullanımı: 4 yaşından büyük çocuklarda boğazı rahatlatmak için pastil emdirilebilir.
  • • Tahriş edicilerden kaçınma: Sigara dumanı ve boğazı tahriş edebilen temizlik ürünlerinden uzak durulmalıdır.
  • • Ağrı kesici ve ateş düşürücüler: Boğaz ağrısını en aza indirmek ve yüksek ateşi kontrol etmek için “ibuprofenveya asetaminofen”etken maddeli ilaçlar önerilebilir. Küçük çocuklarda aspirin kullanımında dikkatli olunmalıdır. Aspirinin 2 yaşından büyük çocuklarda kullanımıonaylanmış olmasına rağmen suçiçeği veya grip benzeri belirtiler gösteren çocuklar ve gençlerde asla kullanılmamalıdır.Çünkü aspirin çocuklarda potansiyel olarak yaşamı tehdit edici riski olan Reye sendromuile ilişkili bulunmuştur.

Antibiyotikler

Tonsillitin bakteriyel enfeksiyondan kaynaklandığı tespit edilirse tedavi olarak antibiyotik reçete edilecektir. Ağızdan 10 gün süreyle alınan penisilin, A grubu streptokokların neden olduğu tonsillit için öngörülenen yaygın antibiyotik tedavisidir. Çocuğunuzun penisilin alerjisi varsa, doktorunuz alternatif bir antibiyotik reçete edecektir.

Çocuğun şikâyetleri tamamen ortadan kalksa bile antibiyotikleri önerilen süre boyunca ve önerilen dozda kullanmaya devam etmelidir. Erken bırakılması ya da belirtilen şekilde kullanılmaması enfeksiyonunkötüleşmesine veya vücudun diğer kısımlarına yayılmasına neden olabilir. Çocukta özellikle romatizmal ateş ve ciddi böbrek iltihabı riskini artırabilir.

Doz aşımı ya da doz unutulması durumunda ne yapılması gerektiği çocuğun doktorundan öğrenilebilir.

Ameliyat

Bademciklerin alınması ameliyatı (tonsillektomi) sık tekrarlayan bademcik iltihaplarında, kronik bademcik iltihabında veya antibiyotik tedavisine yanıt vermeyen bakteriyel tonsillit tedavisinde kullanılan bir tedavi seçeneğidir. Sık sık tekrarlayan bademcik iltihabışöyle tanımlanmaktadır:

• Bir yıl içinde yedi defadan fazla tekrarlaması
• Son iki yıl içinde her bir yılda beş defadan fazla tekrarlaması
• Son üç yıl içinde her bir yılda üç defadan fazla tekrarlaması

Bademcik ameliyatı aynı zamanda kontrol altına alınması güçleşen komplikasyonları ortadan kaldırmak için de gerçekleştirilir. Bu komplikasyonlar şunlar olabilir:

• Obstrüktif uyku apnesi
• Solunum güçlüğü
• Yutma güçlüğü (özellikle et ve diğer katı yiyeceklerde)
• Antibiyotik tedavisi ile düzelmeyen apse

Hasta küçük bir çocuk değilse Tonsillektomi genellikle bir günde biten bir ameliyat türüdür ve ertesi gün taburcu edilir çoğunlukla. Tam iyileşme için yaklaşık yedi ila 14 gün geçmesi gerekir.

ÖNLEME

Viral ve bakteriyel tonsillite neden olan mikroplar bulaşıcıdır. Bu yüzden en iyi koruma iyi hijyen şartlarının sağlanmasıdır. Çocuklara hijyen konusunda öğretilebilecek noktalar şunlar olabilir:

  • • Özellikle tuvaletten sonra ve yemekten önce ellerini iyice yıkamaları
  • • Gözlük ve diğer eşyalarını ve yiyeceklerini paylaşmaktan kaçınmaları öğretilmelidir.

Çocuktaki bakteriyel veya viralenfeksiyonun başkasına da yayılmasını önlemek için:

  • • Hasta olduğu sürece evde tutulmalı ve diğer çocuklardan uzak tutulmalı
  • • Okula ne zaman gidebileceği doktoruna danışılmalı
  • • Öksürürken ve hapşırırken dirseğinin içine doğru yapması öğretilmeli
  • • Hapşırma ya da öksürme sonrası ellerini yıkaması öğretilmelidir.


  Sponsorlu Bağlantılar

Bu Yazıdan Sağlık Yorumları
Yazı Hakkında Bir Yorum Yapınız





Google Sayfamızı Beğenir misiniz?
.: Sitemizden Seçme Konu Başlıkları :.
Lupus Hastalığı
Göz Ağrısının Nedenleri
Adrenal Bez
ameliyat yerimde şişlik var
Kepek Sorunu
Kalp Masajı, CPR, Kardiyo Pulmoner Resisütasyon Nasıl Yapılır?
.: Sitemizde En Son Yayınlananlar :.
Kanal D Doktorum Programı

Program Kanal D de Hafta içi Her gün Saat 09.00 Da yayınlanmaktadır. Programın sunucuları Dr. Aytuğ KOLANKAYA ve Zahide YETİŞ'dir.

ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER

“ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER” hafta içi her sabah saat 10.45’de Canlı Yayın ile Kanaltürk Ekranında siz değerli izleyicilerini bekliyor

Zahide İle Yetiş Hayata Programı

Atv de yayınlanan programda Zahide YETİŞ konuklarının sorunlarına çareler buluyor. Aynı zamanda dini konuların da açıklığa kavuşturulduğu programda sağlık, sosyal hayat, psikoloji gibi konular işlenmektedir.