Sponsorlu Bağlantılar

HAVALE NEDİR?
Havale tamamen beyinin kendi işlev problemi ile çıkan bir hastalıktır. Havale her yaşta görülebilir. Ama insanoğlunun tüm yaşamı boyunca havale çocukluk çağında daha çok görülür. Çocuğun yaşı ne kadar küçükse beyninin havale geçirmeye yatkınlığı o kadar fazladır. Temel sorun çocuk beyninin doğumdan sonrada anne karnındaki kadar yoğun bir hızla gelişmesi ve bu gelişimin ergenlik dönemi hatta ergenlikten sonra da devam etmesidir. Bu hızla gelişen beynin bazı aksaklıkları nedeniyle havale tarzında görülebiliyor.

HAVALELERİN SINIFLANDIRILMASI
Havale bir beyin hastalığı olduğu için beynin işlev yaptığı bölgeye göre değişik havaleler olabiliyor. Havalenin bir kısmı kişide kasılma, bükülme, bir tarafında titretme tarzında hareketler, ani düşmeler, ani baş düşürmesi, ani sıçrama tarzında çok değişik hareketlerde çıkabildiği gibi bellek bölgesinden çıkan unutma, konuşma bölgesinden çıkan konuşma bozukluğu, görme merkezinden çıkan geçici görme kaybı ya da olmayan görüntüleri görme, var olan görüntüleri farklı görme tarzında çok farklı nöbetlerle havale ortaya çıkabilir.

Sponsorlu Bağlantılar

Havale yani nöbet geçirme olayı tıbben iki bölümdür. Bunlar bir nedene bağlı yani tetiklenen nöbetlerdir. Diğeri ise herhangi bir nedeni olmadan halk arasında soğuk havale olarak bilinen tekrarlayan nöbetlerdir. İlk grup nedene bağlı tetikleyen nöbetlerin en önemlisi ateşlenen havalelerdir. Ateşli havaleler altı ay ile altı yaş grubu arasında çok yaygın bir şekilde görülür. O yaştan sonra görülmesi çok nadirdir. Temel tetikleyici neden ateştir. Burada ateşin düzeyinden çok, ateşin hızla yükselişi ve hızlı inişinin havale yaptığı bilinmelidir. Ateş dışında da başka tetikleyici nedenler var. Geçici ilaçlara maruz kalma, zehirlenme, travma sonrası veya menenjit gibi bir sinir sistemi enfeksiyonu sonrası görülen havaleler ise tetiklenen nedenlerdir. Bunların saraya dönmeleri etkenlerine göre farklıdır. Ateşli nöbetleri ele alırsak bunların ateşsiz nöbetlere dönme ihtimali çok düşüktür ve belli koşullar altındadır.

HAVALE NASIL BELİRTİ VERİR?
Beynin yürüttüğü işleve yönelik her türlü havale çıkabilir. Zaten havalenin özellikle yaş ve çocukta tanısını güçleştiren olay da budur. Yeni doğanda havale çok farklı görülür, süt çocuğunda farklı ve okul çocuğunda farklı görülür. Yani yaş büyüdükçe beynin belli bölgeleri daha aktif ve o bölgelerin işlevlerine yönelik havale çıkar.

Mesela en çarpıcı örnek yeni doğan bir çocukta ayağını bisiklet tarzı çevirmek ya da kürek çekmek gibi hareketler bir havale belirtisi olabiliyor. Ama yaşamın başka döneminde bunlar görülmüyor. Bir başka tür havale ise çocuğun aniden görmesinin kaybolmasıdır. Görme merkezinden kaynaklandığı için nöbet o bölgeleri etkisi altına alıyor. Geçici olarak çocuk bir şey görmüyor. Ya da olmayan şeyler hayaller görüyor. Ya da geçmişte yaşanmış olaylar görülüyor. Ya da korkular öfke nöbetleri yani beynin hangi bölgesi uyarıldıysa havale etkisi altında ise o bölgeye ait şikayetler görülüyor.

HAVALE TEŞHİSİ
Çocuklarda havalenin teşhisinde birinci basamak olarak ailenin gözlemleri dinlenir. Kayıt altına alınan havale durumları varsa izlenir. İkinci basamakta EEG (Elektro-ensefalografi)  çekilir. EEG beynin elektrik aktivitesini kayıtlamaktır. Burada geçici anı o andaki herhangi ritim problemi var mı ona bakılır. En basit teşhiste saçların arasına yapıştırılan elektrotlarla alınan kayıttır. Eğer nöbet anına rastlanırsa nöbetin hangi bölgeden çıktığı görülür. Özellikle bunun bir sara nöbeti yani bir havale olduğu görülür.

İlk havaleyle gelen hastada en az bir saat olmak üzere bunun önemli bir kısmı uykuda bir kısmı da uyanık zamanda olmak üzere ve belli bir şekilde derin soluk alıp verme ve ışık uyarısı gibi değişik uyarılarla bir EEG kaydı yapılır. Bu kayıtla birincisi olay sara hastalığının ilk belirtisi bir havale mi, ikinci olarak da havale ise beynin hangi bölgelerinden kaynaklanıyor bu konuda araştırmalar yapılır.

HANGİ ÇOCUKLARDA HAVALE GÖRÜLÜR?
Havale tüm toplumlarda binde bir ile ikibin de bir çocukta görülmektedir. Çocuğun yaşı ne kadar küçükse havale geçirmeye eğilimi o kadar artıyor. Her çocuk havale geçirmez. Ya genetik nedeniyle aileden aldığı havale geçirme duyarlılığı var. Bir diğeri ağızdan alınan ilaç, zehirlenme ya da bir travma ki bu mekanik olabilir. Beyin içinde kanamaya ya da sarsıntıya neden olan veya da bir oksijensizlik sürecinden sonra beyinde oluşan bir hasara karşı beynin, her zaman önemli tepkilerinden biri de havale geçirmedir.

ÇOCUKLAR NİÇİN HAVALE GEÇİRİR?
Beyinde fizyolojik değişikliklerin ötesinde yani fonksiyonel dediğimiz hareketli dinamik problemler havale yapabilir. Bunları hücresel düzeyde tespit etmek günümüzde mümkündür. Bazı genetik faktörlerde bu hücresel düzeyler de etkili. Çocukluk çağı ateşsiz havale hastalığının ortalama %30-40’ında genetik nedenler sorumludur. Bu genetik nedenlerle hücrelerin zarından bir aktif maddenin yada bir iyonun geçişi ile ilgili bir genetik problem hücrenin uyarılabilirliğini arttırır. İşte bu yürüyebilirlik artışı da havaleyle ortaya çıkabiliyor.

Havalenin altında yatan nedeni bulmaya yönelik şu anda en iyi teknik beyin MR(Magnetik Rezonans)’ıdır. Anne karnında ya da daha sonra oluşmuş yapısal anomaliler, bunların epilepsi(sara) ile ilişkisi hakkında sağlam bilgiler verebilir. Vakaların kaynağının 1/3’ünün genetik, 1/3’ü yapısal problemler ve 1/3’ünün ise nedeninin bulunamadığını söyleyebiliriz.

HAVALE NÖBETİ NE KADAR SÜRER?
Havale çeşitlerine göre süresi de değişebilir. Havaleye neden beyin kısmı da havalenin süresine etki eder. Eğer beynin ön bölgesinden çıkan havaleler bunun temel özelliği nöbet anında ani kasılma tarzında olmakla birlikte genelde kısa sürer. Daha çok uykuda görülür. Kişi nöbet geçirir uyur, ondan sonra tekrar kalkar nöbet geçirir uyur. Bu nöbetlerin süresi en fazla 30 – 40 saniyedir. Ama beynin temporallok dediğimiz bölgesinden çıkan nöbetler daha yavaş başlar. Kişi ani kalkar uykudan veya uyanıkken yaptığı işi bırakır, donuklaşır.

HAVALE ZAMANINDA NE YAPILMALIDIR?
Havale ile karşılaşıldığında ilk yapılacak şey ailenin müdahalesidir. Çocuğa ilk yardımı, yanında bulanan ev halkı yapabilir. Ev halkının çocuğun yaşamsal desteğe ihtiyacı konusunda bilinçli  olması gerekir. Ağız yoluna bakılarak solunum hareketinin olup olmadığı anlaşılabilir. Eğer ağız kenarları morarmışsa o zaman solunum hareketinde bir sıkıntı vardır.

Ağzında kusmuk, kan gibi herhangi bir yabancı cisim var mı? Ağzında yabancı cisim var ve ağız çevresi morarmışsa solunum yollarını açık tutmak gerekir. Bu nedenle, çocuk hemen sağ yanına yatırılır.

Devam eden kusma varsa yabancı cismi temizlemek için en uygun yol budur. Temiz bir bezle ağız temizlenir, eğer kusma hala devam ediyorsa bu şekilde bırakılır. Kusma bittiyse ağzı temizlenir sonra sırt üstü pozisyonda sağlam bir yere yatırılır. Ve sırt üstü yatan kişinin başını hafifçe 45 derece geriye doğru eğip altına rulo şeklinde yapılmış havlu ya da bez koyarak en uygun şekilde oksijen alması sağlanır. Başını daha fazla eğerseniz solunum yolları tamamen kapanır.

Üçüncü basamakta ise ağız yolu açık mı yoksa ağız kenetlenmiş, ısırma, kan gibi şeyler var mı buna bakılır. Özellikle bu esnada kişide hırıltı sesi çıkar ki bu da solunum yollarının kapandığının belirtisidir. Hekimlerin önerisi evde bulunan tahta kaşığın sapını dilin üzerine bastırarak çocuğun dilini ısırmasını engellemektir. Ama dilin fazla ilerisine gidilirse buda öğürtü ve kusma yapabilir. Bu şekilde üç basamakta evde solunum yollarını açabilirsiniz. Yapılan müdahaleden sonra hala kişi nöbet geçiriyorsa, morarma devam ediyorsa ağızdan ağza kişiye suni teneffüs yapmanız gerekir. Bunu yapamıyorsanız yatırılmış pozisyonda ağzı açık bir şekilde devam eden kusmaya karşı sağ tarafa yatırılmış bir şekilde hastaneye götürülmesi gerekir. Bir nöbet bütün vücudun kasıldığı çırpınma tarzındaki nöbetler de 5 dakikayı buluyorsa acil ilaçla müdahale edilmesi gerekiyor.

ÖNCEDEN ÖNLEM ALINIP ENGELLENEBİLİR Mİ?
Havale hastalığı eğer saranın bir belirtisi ise yani tekrarlayan sebepsiz havale hastalığı belirtisi ise belli koşullarda kronik ilaç tedavisi kullanılabilir. Çünkü tekrarlayan havalelerin yaşamsal tehlikeleri, zihinsel gelişime olumsuz etkileri bulunmaktadır. Bu yüzden bu etkilerle karşılaşmamak için bunları bir şekilde kontrol altına almak gerekir. En az bir yıl olmak üzere 2, 3 ya da 4 nöbetsiz bir süreyi kazanmak için tedavi kullanılır. Bu ilaçlar mutlaka hekimlerin kontrolü altında ve uygun dozlarda kullanılarak nöbetler kontrol altına alınır. Halk arasında bu ilaçların zararlı olduğu konusunda yaygın olan yanlış bir inanış bulunmaktadır.

Ateşli havalelerde genelde kronik ilaç tedavisi önerilmemektedir. Çünkü bu nöbetlere masum nöbetlerde diyebileceğimiz belli bir yaştan sonra kaybolacak nöbetlerdir. Fakat bu gruba da bazen devamlı koruyucu tedavi denilen sara ilaçları kullanılabilir. Bunların süresi, saraya göre dozları daha azdır. Bazen de aralıklı tedavi denilen evde diazepam fitiller verilerek ateşli günlerde koruma sağlanabilir. Fitiller için genellikle daha büyük yaş grubu tercih edilmektedir. Fitillerin kullanımında solunum baskılaması gibi riskler söz konusu olduğundan 3 yaş altındaki çocuklar için kullanılmamalıdır. Fakat evde büyük bir nöbete yakalandığında hayati bir tehlike arz etmemesi için nöbeti durdurmak amacı ile diazepam fitil kullanılabilir.

HAVALE TEDAVİSİ
Havale tedavisinin nedeni tedavi belirlenirken çok önemlidir. Eğer havale herhangi bir tetikleyici bir neden bağlıysa o zaman yapılacak en doğru yöntem tetikleyici sebebi ortadan kaldırmaktır. Çocukluk yaş gurubunda en fazla görülen neden ateştir. Ateşli olan nöbetler çok fazla değilse, risk faktörleri taşımıyorsa kronik bir tedavi önerilmez. Çocuk hastaneye ulaştığında havale devam ediyorsa akut tedavilerle nöbet durdurulur.

Tetikleyici faktör herhangi bir ilaç kullanımıysa (mesela penisilin, antibiyotik gibi) bu ilaçlardan hastanın özellikle uzak durması gerekir. Bazen de havale yani sara hastalığı bazı ışıklara maruz kalma, aşırı yakından televizyon açıp kapama, atari gibi eşyalardan olabilir. Çok nadiren satranç gibi faaliyetlerle, nadiren yanıp sönen ışıklarla, bazılarında sıcak suyla banyo yapmak gibi değişik nedenlere bağlı olabilir. Nedeni kaldırmak genellikle havale hastalığını kontrol için yeterlidir. Ama havaleler sara hastalığının yani tekrarlayan nedensiz havale hastalıklarının belirtisi ise o zaman en az bir yıl içinde uzun süreli epilepsi tedavisine geçilmelidir. Sponsorlu Bağlantılar

Yazıyı Arkadaşlarınıza önerin
Bu Yazıdan Sağlık Yorumları
Sağlık
8 Eylül 2010

bizimde 11 aylık bir bir yavrumuz var. west sendromu. ilk tevaviye depakinle başladık, sonra tedaviye rivotrili ekledik. şimdide iğne tedavisine geçtik. yavrumuzda nöbetler bir türlü geçmiyor. birgün tam azaldı diyoruz ama yıne öbürsü gün günde 3.4 defa oluyor. bu da tabi bizim farkedebildiklerimiz. 2 aydan beri tedaviye devam ediyoruz. ha şimdi düzeldi ha şimdi düzelecek diye bekliyoruz.acaba bu zaman zarfı içerisinde beyin çok zarar görmüşmüdür çok korkuyoruz. ve yavrumuz şu an hiç bir şeye tepki vermiyor. ğelişimi tamamen durdu yada geriledi. bizi bilgilendirir yorumlarınızı yazarsanız teşekkür ederiz.

Sağlık
9 Ekim 2010

Anonim Merhaba,
Benim de 9 aylik bir oglum var.
Pazartesi gunu EEG yapilacak.
Merak ettigim seyler var,
lutfen baglantiya gecelim.

….

Yazı Hakkında Bir Yorum Yapınız





Google Sayfamızı Beğenir misiniz?
.: Sitemizden Seçme Konu Başlıkları :.
Boğmaca Hastalığı
Çocuklarda Kızamık Nasıl Önlenebilir
Çocuk Felci Engellenebilir
Çocuklarda Bulaşıcı Hastalıklar
Kandida (Candida albicans) Mantar Enfeksiyonu
Reflü-Bebeklerde kusma-
.: Sitemizde En Son Yayınlananlar :.
Kanal D Doktorum Programı

Program Kanal D de Hafta içi Her gün Saat 09.00 Da yayınlanmaktadır. Programın sunucuları Dr. Aytuğ KOLANKAYA ve Zahide YETİŞ'dir.

ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER

“ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER” hafta içi her sabah saat 10.45’de Canlı Yayın ile Kanaltürk Ekranında siz değerli izleyicilerini bekliyor

Zahide İle Yetiş Hayata Programı

Atv de yayınlanan programda Zahide YETİŞ konuklarının sorunlarına çareler buluyor. Aynı zamanda dini konuların da açıklığa kavuşturulduğu programda sağlık, sosyal hayat, psikoloji gibi konular işlenmektedir.