Haftanın günlerini öğrenebilecek mi?”, “Mars’ta yaşam üzerine konuşabiliyor, ama 2 ile 2’yi neden toplayamıyor?”, “Niye okulda iyi değil?”, “dede”yi neden “bebe” diye okuyor?”, ” b ve d harfleri arasındaki farkı göremiyor mu?”, “Anlamını bildiği bu kelimeleri neden okuyamıyor?” “Neden aklı kadar başaramıyor?”, “Dört farklı aritmetik probleminin hepsine birden neden aynı cevabı veriyor?”, “Çok iyi bir çocuk, çok çalışıyor ama neden yapamıyor?”, “Her yıl aynı noktada, sanki yalnızca yaşı büyüyor”. Anne babalarda bu soruları uyandıran çocuk kimdir? Onlar okulda başarısız, ama zeki çocuklardır. Bu çocuklar “çini”yi “için” diye okurlar. 41’i 14 yazarlar, p’yi

Sponsorlu Bağlantılar

d, d’yi b yazarlar ve bir kelimeyi oluşturan harflerin sırasını hatırlayamazlar. Ödevlerini tahtadan alamazlar, kaybederler, kitaplarının yerini unuturlar, eşyalarını kaybederler, içinde bulundukları yılı, günü ve mevsimi ayırt edemezler. Kahvaltıya öğle yemeği diyebilirler; dün, bugün ve yarını karıştırabilirler. Gördüklerini hatırlayamazlar ya da zihinlerinde canlandıramazlar. Bu çocuklar sınıfta öğrenemezler. Bu çocuklar, bir cümle ya da fikrin ortasından başlayabilirler ya da bir cümlenin ortasında durabilirler. Bazı durumlarda toplama, çarpma yapabilirler; ama çıkartma ya da bölme yapamazlar. Kimi zamanda matematiği yalnızca zihinden yapabilirler, ama yazamazlar. Kelimeleri yüksek sesle okurken harfleri ve heceleri atlayabilirler ya da ekleyebilirler.

ALTI YAŞINA GELEN tüm normal çocuklar artık bir eğitim alabilecek zihinsel gelişim düzeyine gelirler. Okula giderler ve ilk öğrendikleri şey okumaktır. Öğrenme bozukluğu adı verilen sorunu yaşayan çocuklarda ise bu hazırlık henüz tamamlanmamıştır. Öğrenmeye yardım eden zihinsel organizasyon bazı bakımlardan yeterli değildir. Okuyamazlar, yazamazlar, matematikte zorluklar yaşayabilirler; ancak zek düzeylerinde bir sorun yoktur. Bu çocuklar, özellikle öğrenme bozukluğunun tanınmadığı toplumlarda okulda ve ailelerinde “anlaşılamama” sorunu yaşarlar. Okuyamadıkları ya da yazamadıkları için zek düzeylerinden kuşku duyulur. Aileler paniğe kapılır, öğretmen öğretememenin sıkıntısını duyar ve giderek büyüyen bir sorunlar yumağıyla çoğunlukla herkes çocuğa yüklenir durur. Tabii bu yüklenme biraz boşadır, çünkü çocuğun bu farklı durumuna ilişkin pek bir şey bilinmiyordur. Yalnızca öğretmek vardır. Bu tablonun sergilendiği bir çocuk için bir doktor “nörolojik bir olgunlaşmamışlık” ya da “minimal beyin disfonksiyonu”; bir eğitimci “öğrenme bozukluğu” adlandırmalarını kullanır.

Sponsorlu Bağlantılar

Öğrenme bozukluğunun son yıllarda en çok kabul gören tanımı 1988 yılında ABD Ulusal Öğrenme Bozukluğu Birleşik Komitesi (NJCLD) tarafından yapılmıştır. Bu tanıma göre, “Öğrenme bozukluğu genel bir terimdir ve dinleme, konuşma, okuma, yazma, akıl yürütme ile matematik yeteneklerin kazanılmasında ve kullanılmasında önemli güçlüklerle kendini gösteren heterojen bir bozukluk grubudur”. Bu bozuklukların bireyin yapısıyla ilgili olduğu ve merkezi sinir sistemindeki işleyiş bozukluğuna bağlı olduğu varsayılıyor. Ayrıca kendini idare etme, sosyal algılama ve sosyal etkileşim sorunları da birlikte görülebilir. Bu tanım, sorunun yaşla birlikte düzelmediğini ve öğrenme bozuklukları ile öğrenme sorunlarının farklı olduğunu vurgulamaktadır. Öğrenme bozukluğu, genel kapsamlı bir terim; çünkü, çok sayıda sorunu içeriyor. Örneğin, okuma sorunları için disleksi (dyslexia), yazı sorunları için disgrafi (disgraphia), matematik sorunları için diskalkuli (dyscalculia) terimleri kullanılıyor ve öğrenme bozukluğu bu sorunların tümünü içeriyor. Öğrenme sorunlarından diğer bir grup da hiperaktivite ve dikkat eksikliği bozukluğu gibi terimlerle adlandırılıyorlar.

Öğrenme bozukluğunun ortaya çıkmasının tek bir nedeni yok. Doğum öncesi (yetersiz beslenme, annenin geçirdiği enfeksiyonlar, ilaç kullanma…), doğum sırasında (uzun ve zor doğum, plasenta ve göbek kordonu anomalileri…), doğum sonrası (doğumdan sonra nefes alana kadar geçen sürenin uzunluğu, erken yaşta ateşli hastalık, başa hızlı darbe…) ve kalıtsal (ailelerde öğrenme bozukluğu olan başka kişilerin de olması) etmenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Öğrenme bozukluğunun ortaya çıkma nedeni ne olursa olsun, önemli olan ailelerin ve eğitimcilerin sorunun varlığını kabul edip çözüme yönelmesidir. Bu çocukların aileleri doğal olarak diğer anne babalara göre farklı duygular yaşarlar. Kimisi sorunun nedenini dışarıda görür ve çözümü, okul-öğretmen gibi dış etmenleri değiştirmekte arar. Kimisi suçluluk duyar, kızgınlık hisseder. Endişe veren bu durum, anne babaları depresyona kadar sürükler. Tüm bunlar, aslında sorunun varlığını kabul edememeyle ilgili tepkilerdir. Çocuk ve anne baba açısından en olumlu yaklaşım, anne babanın sorunun varlığını kabul ederek, çocuğa yardım yoluna geçebilmesidir. En uygun ve yeterli yardımın verilebilmesi şansı “Evet, benim çocuğumda öğrenme bozukluğu var.” diyebilmeyi yürekten başarmayla artar.

Öğrenme bozukluğu olan çocuk neler hisseder, neler yaşar? “Hiçbir şeyi doğru yapamıyorum.”, “Ben yeterince iyi değilim.”, “Ben aptalım.”, “Ben geri zeklıyım.”, “Kimse beni sevmiyor.” gibi duygu ve düşünceler öğrenme bozukluğu olan ve psikolojik destek almayan çocukların hissettiklerinden yalnızca bir kısmı. Bu cümlelerden de anlaşılacağı gibi öğrenme bozukluğu nedeniyle yaşantısının ona sunduğu deneyimler, onun kendine ilişkin olumsuz düşünceler geliştirmesine yol açar. Çünkü, ailesi ya da öğretmeni çoğunlukla yalnızca olumsuz yönleriyle ilgilenir; olumlu yönleriyle ilgilenen pek olmadığından kendini sevmemesine ve kabul etmemesine yol açan duygu ve düşüncelere sahip olur. Kendi dünyasını hep yanlışlardan (yanlış yazan, yanlış okuyan, yanlış hesaplayan) oluşan bir dünya olarak algılar ve sonuçta kendini “yanlış” bulur hale gelir.

“Benim neyim var?” sorusunu çok sık sorar. Bu noktada özellikle anne baba ve öğretmenin çocukla etkili bir iletişim içinde olması çok önemlidir. Duyulmaya ve anlaşılmaya çok gereksinimi vardır. Gerçekte zeki olduğunu, ama öğrenmek için diğerlerine göre daha çok zaman harcaması gerektiğini ve yavaş da olsa bir gün mutlaka yapacağını bilmeye çok gereksinimi vardır. Benlik algısının güçlenmesi için kendiyle ilgili olumlu mesajlara da çok gereksinim duyar. Çoğunlukla diğerlerinin beklentilerini karşılayamadığı için kızgındır. Kendine kızgındır. Geç olgunlaştığı için bağımsız bir birey olmak adına kazanacağı becerileri daha geç kazanır. Toplu taşım araçlarını kullanmak, para hesabı yapmak, basit yemekler pişirmek, saati anlamak, masa hazırlamak, yatak toplamak, telefon kullanmak gibi işleri kendi başına başarmayı öğrenmek ona iyi gelir. Çünkü, bağımsızlığa geçişte bu becerileri kazanmış olmak oldukça önemlidir.

Akıllıyım, Yaratıcıyım, Disleksiliyim

En sık rastlanan öğrenme bozukluklarından olan disleksi ile ilgili ilk bulgular, 1896 yılında bir İngiliz doktor olan W. Pringle Morgan tarafından elde edildi ve British Medical Journal’da yayınlandı. Morgan makalesinde 14 yaşında olan Percy adındaki erkek çocuğunun her zaman akıllı ve zeki bir tutum içinde olduğunu, yaşıtlarıyla kıyaslandığında oyunlarda hızlı olduğunu ve arkadaşlarından geride kalan hiçbir yönü olmadığını, ancak okuyamadığını belirtiyordu. Bu dönemlerde disleksinin görme sistemiyle ilgili olduğu düşünülüyordu. Çünkü, disleksinin en belirgin özelliklerinden biri harflerin ve kelimelerin karıştırılması ve tersten algılanmasıydı. Bu bakış açısından yola çıkan bir düşünceyle disleksiyle baş etmek için göz eğitimleri yaptırılıyordu. Daha sonra yapılan çalışmalar ise disleksinin görmeyle ilgili bir bozukluk olmayıp dil sistemiyle ilgili bir bozukluk olduğunu ortaya koydu. Bugün göz eğitiminin disleksiyle yaşamayı kolaylaştırmadığı da artık kesinlikle kabul gören bir gerçek. Bugünkü bilgilerin ışığında, disleksi, fonem adı verilen dil birimlerinin birbirinden farklılıklarının ayırt edilmesi sırasında ortaya çıkan bir bozukluk.

Disleksi, genellikle çocukluk döneminde, okumaya başlama aşamasında fark ediliyor. Bir hastalık değil, ama okumayla ilgili zihinsel süreçlere ilişkin bir farklılık. Bozukluğun bilim adamlarına en çok zorluk çıkaran yönlerinden biri de bu özelliği taşıyan çocukların hiçbirinin birbiriyle tam bir benzerlik içinde olmaması. Bu bozukluğu taşıyanların en belirgin özelliği aynı yaş ve zek düzeyindeki diğer çocuklara kıyasla okuma düzeylerinin daha düşük olması. Okuma düzeyinin düşüklüğü örneğin, ilkokul dördüncü sınıftaki bir çocuğun okuma düzeyinin ikinci sınıftaki bir çocuğunki gibi olması anlamına geliyor. Bu durumdaki bir çocuk “okumada iki yıl geride” olarak adlandırılıyor. Böyle bir çocuğun okuma düzeyinin düşük olmasının nedeni her durumda disleksi olmayabiliyor. Disleksi olmayıp okuma sorunları yaşayan çocukların olduğu da unutulmaması gereken bir konu. Okumayı sınıf düzeylerine göre değerlendirmek bazı yönlerden yeterli olabilir; ancak yanıltıcı da olabilir. İlkokul dördüncü sınıftayken iki yıl geride olan bir çocuk, lise ikinci sınıfta olup, iki yıl geride olan bir çocuğa göre büyük zorluklar içindedir. İlkokul dördüncü sınıftaki çocuk ilk sınıflarda öğretilen okuma becerilerinin az bir kısmını öğrenebilmiştir; ancak bu ölçüye göre lise ikinci sınıftaki öğrenci aradaki 3 yıllık zaman içinde iyi bir okuyucu olmak için gereken becerilerin % 80’ini kazanmış olur.

Samuel T. Orton, disleksi üzerinde ilk çalışan nörologlardan biri olup, 1920’lerde disleksinin sık karşılaşılan özelliklerini şöyle belirlemişti:

* Yazılı kelimeleri öğrenme ve hatırlamada zorluk.
* b ve d, p ve q harflerini, 6 ve 9 gibi sayıları ters algılama; kelimelerdeki harfleri ya da sayıları karışık algılama, ne’yi en; 3’ü E; 12’yi 21 olarak algılamak gibi.
* Okurken kelime atlamak.
* Hecelerin seslerini karıştırmak ya da sessiz harflerin yerini değiştirmek, sıklıkla yazım hatası yapmak.
* Yazı yazmada zorluk.
* Gecikmiş ya da yetersiz konuşma.
* Konuşurken anlama en uygun kelimeyi seçmede zorluk.
* Yön (yukarı, aşağı gibi) ve zaman (önce, sonra, dün, yarın gibi) kavramları konusunda sorunlar.
* Elleri kullanmada hantallık ve beceriksizlik; okunamayan el yazısı.

Disleksili çocukların çoğunda bu sorunların birkaç tanesi var; ancak bunlardan yalnızca bir tanesinin var olması bile çocuğun özel eğitim gereksinimi duymasına yeterli. Bir de disleksiyle ilgili yanlış kanılar var. Ayna yazısı adı verilen yazıyı tersten yazma,
harf ya da kelimelerin yerini değiştirme durumunun yalnızca disleksililerde görüldüğü görüşü bunlardan biri. Oysa, yazmayı yeni öğrenen her çocukta ayna yazısı yazma durumu ortaya çıkabiliyor. Ayna yazısı, yazmayla ilgili acemilik döneminin olağan görüntülerinden biri; ancak acemilik döneminden sonra da sürerse, disleksiden şüphelenilmesi gerekiyor. Disleksililer kelimeleri kopyalarken değil, adlandırırken zorluk çekiyorlar. Disleksinin yaş ilerledikçe geçtiği düşüncesi de artık kabul görmüyor. Bozukluk yetişkinlikte de sürüyor. Disleksililerin çoğu yetişkinliklerine kadar okumayı öğrenmiş oluyorlar, ancak yavaş okuyorlar. Disleksiyle ilgili yanlış kanıların en önemlilerinden biri de bu bozukluğun zek düzeyi yüksek olanlarda görülemeyeceğine ilişkin olanı. Oysa, disleksililer zek düzeyleri düşük olmadığı gibi özel yetenekli de olabiliyorlar. Buna en önemli kanıt, disleksili olduğu bilinen bilim adamları ve sanatçılar: Albert Einstein, William Butler Yeats, George Patton, Harry Belafonte, Leonardo da Vinci, Auguste Rodin ve Cher gibi.

Yukarıdaki bulguların da ortaya koyduğu gibi disleksi bir hastalık değil. Disleksililer de toplumların ilgilenip destek vermesi gereken “farklı”lardan. Onları kelime dünyalarında zorlukları olan bireyler olarak görmek gerekiyor. Günlük yaşamda dile ve kelimelere dayalı bir kültür söz konusu. Böyle bir kültür içinde yaşam disleksililere birçok güçlük sunuyor. Adres yazmak ya da tren tarifesi okumak onlar için çok zor oluyor. Günümüzde toplumlardaki bilgi paylaşımı giderek daha dile dayalı hale geldiği için disleksililere destek vermenin önemi de artıyor.

Beyin üzerinde yapılan çalışmalar normal bireylerde sağ beyin yarımküresinin sol beyin yarımküresine göre daha küçük, disleksililerde ise eşit büyüklükte ya da sol beyin yarımküresinin daha küçük olduğunu ortaya koyuyor. Disleksililerin sol beyin yarımküresindeki farklılıkların bu bozukluğun nedeni olduğu düşünülüyor. 1978 ve öncesine kadar bu alanda birbirine çok ters düşen düşünceler vardı. Disleksililere sanat eğitimi vermemek gerektiği, çünkü sağ beyin yarımküresinin daha da gelişeceği ve sol beyin yarım küresinin daha zayıf kalacağı gibi. Bu düşünce de artık terk edildi. Davranış bozukluklarıyla disleksililere özgü dil bozuklukları arasında da özel bir ilişki olmadığı belirlenmiş. Davranış bozukluklarının olma sıklığı normal insanlarda ne kadarsa, disleksililerde de o kadar. Bu çocuklarda yaratıcılığın oldukça yüksek olduğu da belirlenmiş.

Disleksililerde, dikkat eksikliği ve hiperaktivite gibi diğer sorunlar da olabiliyor, ancak koşul değil. Disleksi bir lanet (!) değil de, bir takdir gibi yaşandığında, diğer insanların okuma düzeyini yakalamak ve yetenek sahibi olduğu diğer özelliklerini de ortaya koyabilmek şansı doğuyor. Disleksinin tanınmadığı aile ve okul ortamlarında yetişen çocuklarda okuyamamak ve varsa diğer öğrenme bozukluklarını da yaşamak yüzünden güven kaybı oluyor ve bu temel güvensizlik duygusu yaşamın her alanına yansıyor. Başarılı oldukları kabul edilen disleksililerin özgüven sahibi oldukları, benlik algılarının olumlu olduğu, kim olduklarının ve nasıl düşündüklerinin farkında oldukları da belirlenmiş. Fikirlerinin ve yaklaşımlarının genelden değişik olduğunu fark ettiklerinde zihinsel becerilerinin yetersiz olduğu düşüncesinden vazgeçip, yaratıcılıklarını yaşamlarında kullanma yönünde güdülendikleri de ortaya konmuş.

Okuma Nasıl Gerçekleşiyor?

Disleksinin fonemleri birbirinden ayırt etmeyle ilgili bir bozukluk olduğunun kabul edilmesi ve bunu açıklayan modeller, zek düzeyi yüksek bazı insanların okumayı öğrenmede ve dille ilişkili bazı işleri yapmada neden zorluk çektiklerini de açıklayabiliyor. Son 20 yıl içinde, disleksinin fonolojik (sese ilişkin) süreçlerle ilgili olduğu model kabul görüyor. Fonolojik model, disleksinin klinik belirtileriyle ve nörologların beynin fonksiyonu ve organizasyonuna ilişkin bulgularıyla da tutarlı görünüyor. Fonolojik modelin nasıl olduğunu anlamak için önce dilin beyinde nasıl bir süreçten geçtiğini bilmek gerekiyor. Araştırmacılar, dil sistemini her biri dilin belirli bir yönüyle ilgili olan bileşenlerin aşamalı dizilişi olarak kavramsallaştırıyor. Bu aşamalı dizilişin en alt basamağında bir dilin içerdiği ayırt edici ses parçacıklarını (fonemleri) süreçten geçiren fonolojik modüller var. Linguistik sistemin temel öğesi de fonemler. Kelimelerin tanınması, anlaşılması ve hafızada depolanması ya da gramer açısından incelenmesi için beynin fonolojik modülü tarafından fonetik birimlerine ayrılması gerekiyor. Bu süreç konuşma dilinde otomatik olarak gerçekleşiyor.
Okuma, konuşma dilini yansıtıyor, ancak dil psikoloğu Alvin M. Liberman’ın belirttiği gibi okuma kazanılması daha zor olan bir beceri. Liberman, konuşma ve okumanın her ikisinin de fonolojik süreçlerle ilgili olduğunu, ama aralarında önemli bir fark olduğunu belirtiyor. Bunu “Konuşma doğal, okuma değil. Okuma bir buluş olduğundan, bilinç düzeyinde öğrenilmesi gerekiyor.” diye ifade ediyor. Okuyan kişinin görsel alfabetik yazıyı dille ilgili kavramlara çevirmesi gerekiyor. Bu da harfleri (grafemleri) ilgili fonemlere çevirmek anlamına geliyor. Bunun için, okumaya yeni başlayan birinin konuşma sırasında kullanılan kelimelerin fonolojik yapısının farkında olması gerekiyor. Bundan sonra ise, bu fonolojiyi temsil eden harflerin kğıttaki dizilişini (ortografi) anlaması gerekiyor. Bir çocuk okumaya başlarken olan şey bu; ancak disleksili bir çocukta, dil sisteminde fonolojik modül düzeyindeki bir eksiklik, yazılı bir kelimenin fonolojik bileşenlerine parçalanmasına engel oluyor ve yazı bütününün anlaşılmasını önlüyor. Kavrama ve anlamlandırma ile ilgili süreçler bu işe dahil değil, çünkü bunlar ancak kelime tanındıktan sonra devreye giriyor. Fonolojik modül eksikliğinin etkisi en açık okuma sırasında ortaya çıkıyor, ancak bazı durumlarda konuşmayı da engelliyor. Disleksililerin çoğu için okumak son derecede zor ve çok büyük enerji gerektiren bir işlem.

fMRI (fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme) ile beyin üzerinde yapılan çalışmalar, harflerin tanınmasının (occipital lob’daki extrastriate cortex’te), fonolojik süreçlerin (inferior frontal gyrus’te), anlama geçişin (orta ve superior temporal gyri’de) beynin farklı bölümlerinde gerçekleştiğini ortaya koyuyor. Okumak için gereken fonolojik süreçlerin gerçekleştiği yerler kadınlar ve erkekler arasında da farklılık gösteriyor. Fonolojik model ve deneyler ezberlemenin ve ezberlenenlerin geri çağrılmasının disleksililer için çok güç olduğunu ortaya koyuyor.

Umut Veren Çalışma

Disleksiyle baş edebilmek için özel eğitim desteği gerekiyor. Bugüne kadar disleksililerin eğitiminde kullanılan klasik yöntemlerin yetersiz kaldığını düşünen San Francisco’daki California Üniversitesi’nden Michael M. Merzenich ve William M. Jenkins ile New York’taki Rutgers Üniversitesi’nden Paula Tallal, dil öğrenme bozukluklarını tedavi etmek amacıyla bilgisayar oyunları geliştirdiler ve Ocak ayının Science dergisinde geleceğe dönük umut veren bu çalışmalarını yayımladılar. Bazı araştırmacılar bu yeni tedavi yönteminin çocuklarda olduğu kadar yetişkinlerde de disleksiyle baş edebilmeye yardım edeceğini düşünüyorlar. Bu araştırmacılar, fonemleri bazı süreçlerden geçiren bilgisayara dayalı bir teknik oluşturarak bilgisayar oyunları geliştirdiler. Bu çalışmada kelimeleri oluşturan hecelerin % 50 oranında uzatılarak söylendiği ve sessiz harflerin düzeyinin yükseltildiği bilgisayar oyunları ürettiler. Bilgisayar oyunlarında düşsel yaratıklar, çan ve ıslık sesleri ile ödül niteliğinde uygulamalar da var. Bir monitörün karşısına kulaklıklarla oturan çocuk da, ba, ta, ka gibi birbirine benzeyen hecelerin seslerini duyuyor. Çocuğun oyunu kazanabilmesi için zevkli, dikkat çekici görüntülere eşlik eden seslerin şaşırtıcı parçalarını birbirinden ayırması gerekiyor. Doğru cevap verdiğinde ise ödül alıyor. Duyduğu sesleri doğru ayırt edince uçan inekleri yakalayabiliyor, sirk akrobatlarının ipe tırmanmasını sağlıyor ve palyaçoları su kovalarına düşürebiliyor. Başında kolay olan oyun, giderek zorlaşıyor. Araştırmacılar hazırladıkları bu oyunları zekları en az ortalama düzeyde olan, işitme sorunu olmayan, ancak fonemleri birbirinden ayırt etmede sıklıkla güçlük çeken çocuklar üzerinde denediler. Dört haftalık bir süre içinde, çocukların neredeyse tümünün kayıp yıllarını tamamlayabildiğini belirten araştırmacılar, bu tedavi yönteminin bütün disleksililere hitap edip edemeyeceği konusunda henüz bir çalışma yapmadıklarını söylüyor. Oyunların amacı heceleri anlaşılabilir hale getirmek.

Gelelim Yapabileceklerimize

Öğrenme bozukluğuyla ilgili sorunların görülme sıklığı % 8-10 arasındadır. 40-50 kişilik bir sınıfta 3-4 çocukta öğrenme bozukluğu sorunlarının olduğu düşünülebilir. Bu oran oldukça düşündürücüdür, çünkü bu kadar çocuk, bugünkü eğitim sistemine göre, gözden çıkarılmış görülmektedir. Bu çocuklar bazen yok olup gitmekte, bazen de okulda başarısız, yaramaz, aşırı hareketli ve dikkatsiz olarak adlandırılan özellikleri nedeniyle uzmanlara götürülmektedir. Uzmanlara götürülenler biraz daha şanslı, ama onlara gereken özel eğitim merkezleri henüz Türkiye’de bulunmuyor. Gelişmiş ülkelerde öğrenme bozukluğunun daha okulöncesi dönemde belirlenebilmesine yönelik çalışmalar yürütülürken, Türkiye’de pek çok kimsenin öğrenme bozukluğunun bir sorun olduğunu anlamaya yetecek ölçüde bile bilgisi yoktur. Sorun genellikle okula başlandığında fark edilmektedir. Ancak, sorunun eğitimciler ve anne babalar tarafından yeterince tanınmaması nedeniyle çocuklar bazen okuma yazma becerisini ilkokul birinci sınıf düzeyinde bile kazanamadan ilkokul beşinci sınıfa kadar ilerleyebilmektedir. Fark edildiği durumlarda da çocuğun okuldan alınması ya da alt özel sınıfa verilmesi gibi yaklaşımlar da olabilmektedir. Ayrıca, bu çocuklara % 6,6 kadar düşük oranda doğru tanı konulduğu gereksiz ilaç kullanımı ve yanlış yönlendirmelerin de yapıldığı belirlenmiştir. Konuyla ilgili tanı-terminoloji karmaşası nedeniyle tanı konmadan önce oldukça uzun ve incelikli uygulamalar yapmak gerekmektedir. Konunun en önemli yönü ise öğrenme bozukluğu tanısı konmuş çocuklara yaşadıkları sorunlar doğrultusunda eğitim programlarının hazırlanmasıdır.

Sonuç olarak, önemli olan insan kalitesidir. Bireylerin kendileri hakkında olumlu düşüncelere sahip olması gereklidir. Herkes birbirinden farklıdır. Kimisi trigonometriyi iyi bilir, kimisi bilmez. Kimisi atletiktir, kimi değildir. Kimisinin yazısı iyidir, kimisinin kötüdür. Toplum içinde ilişki kurduğumuz insanların yazısının iyi ya da kötü olması ilişkilerde pek bir şeyleri değiştirmemelidir. Önemli olan güzel anlarda yüreğiyle gülebilen, çevresine sevgi ve dostluk verebilen, güvenilir olan ve insanlarla olumlu etkileşimler kurabilen bireyler olabilmektedir. İyi arkadaş, iyi eş, iyi anne baba olmak için gereken bu özellikleri öğrenme bozukluğu olan çocuklar da taşıyabilirler ve topluma üretken bir biçimde katkıda bulunabilirler. Öğrenme bozukluğu olan çocukların anne babalarından, eğitimcilerden ve yetkililerden daha çok destek görmesi dileğiyle.

Kaynak : Genetik Bilimi

Sponsorlu Bağlantılar

KONU HAKKINDA YAPILMIŞ YORUMLAR
    Sağlık

    Merhaba,

    Çocuğumuz için düşündüğümüz, farkında olduğumuz ve eşimle birlikte konu üzerinde tartıştığımız fakat adını koyamadığımız sorunumuzu “disleksi” içerikli yazınızı okuyarak kesinleştirdik. Aydınlatıcı yazınız için teşekkür ederiz.
    Çocuğumuzun zekası bizi şaşırtacak kadar üstün. Mükemmel bir hafızaya ve olaylara saniyelik yorum yapabilme, fikir üretebilme yeteneğine sahip. Haziran 2002 doğumlu olup şuan ilkokul 1. sınıfa gitmekte. Okumada güçlük çekmesi, anlamaması ve sınıftaki arkadaşlarından geri kalması bizi son derece şaşırttı. Okula erken gönderdiğimizi bile düşünmekteyiz.
    Çocuğumuzun kendine güvenmesi için ve bu durumdan olumsuz yönde etkilenmemesi için elimizden geleni yapacağız. Bize tavsiyelerinizle yardımcı olabilir misiniz?
    Teşekkürler.

    Sağlık

    Merhaba, ben öğrenme bozukluğu teşhisi konmuş bir kız çocuğu babasıyım.Kızım okula başladığı günden beri bu sorunla uğraşıyoruz .Tabiki çocuğumuzu çeşitli merkezler götürdük ancak herhangi bir fayda göremedik hatta kullandığımız bazı ilaçlar çocuğun içe kapanmasına korkmaya başlamasına sebep oldu Dr. kontrolünde ilaç tekrar kesildi.Tabiki konuyu sürekli internet ,dergi elimize ne geçerse araştırmaya çalışıyoruz.Sizin sitenize girince yorum köşesini gördüm.Sizden Amerikada geliştirilen bilgisayar programı hakkında bilgi almak nistiyorum.Bize bu konuda bilgi verirseniz yada nereyle irtibata geçeceğimiz konusunda bizi yönlendiriseniz çok mutlu oluruz.En önemlisi bu programı Türkiye de uygulayan bir merkez var mı?Bilgi ve bu konuda yardımlarınız için şimdiden teşkkürler.

    Sağlık

    Merhabalar,
    Benim oğlum bu sene 1.sınıfa başladı.Okumada sorun yaşıyoruz,yukarıdaki belirtilern çoğu var.Bahsettiğiniz bilgisayar oyunlarını nereden temin edebiliriz.İlginiz için teşekkürler.

    Sağlık

    benim 12 yaşında oğlum var ve disleksi ve okuma zorluğuvar.disleksi ile ilgili bilgisayar oyunları olduğunu öğrendim.çok araştırdım internet ve dergilerden ama bu konuda yeterli bilgi alamadım.bu oyunları nasıl temin edebileceğim konusunda bana yardımcı olursanız sevinirim.şimdiden teşekkür ederim.

    Sağlık

    benim 12 yaşında oğlum var belirtilerin çoğu var özel eğitime gönderdim tam bir netice alamadım izmirde yaşıyoruz bu konuda daha bilinçli eğitim veren bir yer tavsiye edebilirmisiniz birde bahsi geçen bilgisayar programlarını veya oyunlarını nereden edinebilirim bu konuda yardımcı olursanız memnun olurum teşekkür ederim iyi çalışmalar

    Sağlık

    Merhaba, yaşam kalitemi etkileyen bu olayın disleksi olduğunu daha yeni öğrendim. 38 yaşındayım ve sanırım benim için yapılabilecek bir şey yok. okuma, konuşma ve okunaklı yazma engellerimden beni en çok üzen okumadaki hata ve yavaşlığım. Bu problemlere zayıf bir hafıza da eşlik ediyor. yeni bir tedavi yöntemi yada ilaç olması halinde bilgi ve yardımlarınız olabilir mi? Teşekkürler

    Sağlık

    merhaba benim 9.yaşında bir oglum var ve ben bu hastalıgı okuyunca onunda dileksi olduguna karar verdim.çünkü derslerinde çok basarısız özellikle matamatikte en basit soruları bile yapamıyor öğretmedi onun derse ilgisiz oldunu herdefasında söylüyor oyuna çok düşkün ben ders yap demesem önemsemiyor ve bu yazılanların hemen hepsi ondada var dikkat eksikligine faydası olur diye saz kursuna gönderdik hemen çalmayı ögrendi onda cok basarılı ama aynı gayreti derslerinde göstermiyo ben hep bir problem oldugunu düsündüm ama ögretmeni dikkat eksikligi olmadını söylüyor
    sadece ilgisiz diyor ne olur bana yardımcı olun psikologa götürmek istedim ama cevremdekiler benim cok endişe ettigimi genellikle hercocuk aynıdır dahada psikolojisini bozucamı söylüyorama birseyler yapmalıym artık bana yol gösterirseniz cok sevinirim saygılarımla.

    Sağlık

    benimde kizimda dikleksi oldugunu bugun fark ettim umarim bu sorunu cozebilrim cunku daha 6 yasinda aslinda cok ta zeki cunku cok guzel elbecerileri ve matematigi var ama okumada zorluk cekiyor. bende elimden gelen yardimi yapiyorum. ayni siniftaki arkadaslari okumada 8. stage gectiler kizim daha 4 te.

    Sağlık

    oğlum d ve b harflerini karıştırıyor nerde nasıl tedavi ettirebilirim ağlum 10 yaşında bana adres telefo verebilirmisiniz

    Sağlık

    Benim oğlumada disleksi tanısı konuldu,ben yaklaşık 6 yıldır araştırma içindeyim.ilaç kullanıyoruz fakat şu amerikadaki oyun dikkatimi çekti.mutlaka faydalı olur diye düşündüm .bilgilendiririseniz sevirim.teşkler.

    Sağlık

    ben 15 yasındayım ben disgrafi ve dislaksi var okulda puroplem cekıyorum yazı yazarken yazım hemı cırkın hemde harf hataları var bır kendı yazdım yazıyı okuyamıyorum birde yazıyı icimden okurken puroplem yok ancak dısımdan okudum zaman yasılar bır bırıne gırıyor mandıksız seyler okuyorum ne yapmam lazım ???????

    Sağlık

    benim oğlumda da benzer durumlar var İstanbuldayım bir buluşma ayarlayıp en azından neler yapılabilir onları konuşalım.Psikiyatriste gittip hemen ilaç tedavisinine yönlendirmek istiyor

    aygorenm@smileadsl.com benimle kontak kurun

    Sağlık

    ben 32 yasındayım.benim tüm hayatımı etkiledi.intihar etmeyi dahi dü.bunun bir tedavisi veya bir ilacı varmı.ben bir kaç tane harfi yazarken ayırt edemiyom.saygılar.

    Sağlık

    Kızım b ve d ler karıştırıyor , şu an 2. sınıfta ama okumahızı ilerlemiyor. Dakiakda max. 30-35 kelime okuyor o da yanlışlarla birlikte , yaklaşık mart 2010 (1. sınıfatydı) dan bugün kasım 2010 a kadar okumasında hiçbir ilerleme olmadı hemen hemen hergün 15 sayfalık bir kitap okuyoruz ama nafile. Ne yapmalıyım bilmiyorum. Çocuğun zekasından hiç şüphem yok oldukça akıllı ve sosyal bir çocuk..Bana yardımcı olacak biri varsa lütfen yönlendirsin..
    Teşekkürler

    Size bilgi vermek dışında yardımcı olamıyoruz. Okulunuzun rehberlik servisine başvurunuz. Buradan aldığınız bilgiyle doğru yerlere yönleneceksiniz. Doktorlara baş vurmak endoğru hareket olacaktır.

    Sağlık

    bnm kızım 7.sınıfta ve yıllardır öğrenme güçlüğü yaşıyor. sizin de belirttiğiniz gibi bu güçlüğü çeken çocuklara özel bir eğitim verilmiyor. alt sınıftan iyi öğrenerek gelmediği için her yıl biraz daha zorlanıyor. geçmiş yılların tekrarını yapmak bir çözüm olabilir mi? örneğin 4.sınıfın ingilizce ya da matematik dersini baştan almak bir fayda sağlar mı? hemen her yıl sınıfın en başarısızları arasında olması, bu kadar çabanın boşa çıkması beni çok üzüyor. üstelik zekasında hiçbir problem olmadığı halde bu sıkıntıları yaşıyor olmak son derece üzücü.

    Sağlık

    yorumları da okudum. bizim oğlanda da aynı sorun var. bu konuda vitamin veya mineral takviyesinin faydası ne olur.. doğal omega 3, demir veya multi vitminlerin bir artısı veya eksisi olurmu . bu konu ile ilgilenen branş doktoru nedir? üniversitelerde bizi yönlendire bilecek dal hangisi olur.?

    Sağlık

    merhaba 7 yaşındaki kızımdada bahsetiğiniz bulgular var okuldaki rehberlik bölümü öğretmeni ile görüştüm hastaneye sevk ve rapor için ilk dönemi beklememizi söyledi biz bu zaman içerisinde ne yapabiliriz bize yardımcı olabilirmisiniz?

    Sağlık

    benım oğlumda da öğrenme bozukluğu ve hiperaktivesi dikkat dağınıklığı var sımdı rapor cıkarıp özel eğitim alacak sizden ricam şu oyun cd veya sıte ismini vermeniz teşşekürler

    Sağlık

    Disleksililerin buluşma noktası. sıkıntılarına çözüm arayacakları bir site hazırlamaktayız. http://www.disleksi.info

    Sağlık

    izmirde akademidisleksi adında sonderece bu alanda dolu uzmanların görev yaptığı sadece disleksili çocukların devamettiği bir merkez var biz yiğenim için yeni başvurduk ekibin bizi karşılaması ilgi ve alakası muhteşemdi biz merkezi akademidisleksi.com sitesini nette gezinirken tesadüfen bulduk iyiki de bulmuşuz ihtiyacı olan herkese tavsiyeediyorum…

    Sağlık

    merhaba 8 yaşındaki oğluma disleksi tanısı konuldu.hızlı okuma kursuna gönderdik fakat çok faydası olmadı.okuma harici problemi yok hatta matematiği süper.oldukçada sosyal bir çocuk.ne yapmamızı tavsiye edersinizkesin sonuç alabileceğimiz bir yer varmı.teşekkürler.

    Sağlık

    merhaba benim oglum 11 yaşına gircek çok zeki ama umurnda degil ögretmeni aşırı zeki oldugunu söylüyor pisikiyatriye götürdüm devletin ilgi alakayı biliyorsunuz doktor başından saldı şimdi neyapmalıyım nerelere baş vurmalıyım bana yardım edin

    Aytekin

    oglum 9 yaşında okuma yazma konusunda zorlandıgını ilkokul 1 1.dönemde fark ettik durumunu çocuk psikiyatride tanısını koydu ilgili egitimler aldırıyoruz fakat 1,5 yıldır çok büyük yol aldıgımızı düşünmüyorum bahsetmiş oldugunuz bilgisayar oyununu nasıl temin ederiz yardımlarınızı bekliyorum bu konuda tüm cocuklara ve ailelerine allah yardımcı olsun.

    altan

    Merhaba ben disleksi bir üniversite mezunuyum. Bugüne kadar hayatımı altüst eden bu hastalık hala pesimi bırakmıs degil. 26 yasındayım harfleri ve kelimeleri dogru okuyorum ama oldukca yavas. Bir umut var mı?

    YELİZ

    merhaba 11 yaşında zeki çocuğunuz varsa bilim sanat merkezi sınavına yönlendirin (BİLSEM) bu sınavların duyuruları okullara geliyor ve genellikle nisan ayında yapılıyor (internetten de araştırabilirsiniz). üstün zekalı çıkan çocuklara BİLSEM okul dışında ücretsiz eğitim veriyor.

    Yasemin

    Bu hastalık genetik ise hangi kromozomlardaki problemlerden kaynaklanıyor ?Lütfen yazar mısınız?

    merveeee

    Merhaba,
    Ben disleksi hastalığını 1 haftadır biliyorum.Böyle bir hastalık olduğunu bilmiyordum.Acaba bendemi disleksi miyim diye de merak ediyorum.
    İlk okul dönemimde zorluklar çektiğimi hatırlıyorum.Okuma yazma sorunu.Sınıf çoğu kişi okuma yazma geçerken.ben sadece heceliyordum ,Okuduğu yeri kaybederdim ya da ellimle takip ederdim.
    Satır karıştırırdım,yazma çok kötüydü, hem yazarken harfleri karıştırdım,tahtadakileri geçirirken zorlanırdım,herkes hızlı yazardı benim daha bitmemiş olurdu.Hatta o dönemde okuma yazma geçenlere kırmızı kurdele takardı öğretmen,o kadar üzülürdüm ki,benim yok diye.Sonra hatırlayamıyorum.Bende almıştım kırmızı kurdeleden,önlük yakamıza takardı uzun süre sonra almıştım.Ama ben hiçbir zaman ne güzel okuya bildim bir yazıyı,ne de eksiksiz yazabildim.Okul dönemde ilkokul-ortaokul-lise de hocam beni hiç görmesin hiç kitap okumayayım diye dua ederdim.Çünkü çok heyecanlanıyordum her seferinde.. Cümle atlıyorum, okurken bazı harfleri ekler ya da unutuyorum ya heceliyordum,duraklıyordum.Bazı kelimeleri ezberlermişim artık onları okuyordum,ya bilmediğim kelimelerde uğraşmak çok zordu. Okumalarımda anlamı ifade eden ritim ve tonlamaları,vurguları yanlış yapardım. Hele lise döneminde daha kötüydü,kaç yaşına gelmişim okuyamıyorum,hoca not yazdırdı herkes yazardı,ben bi yerde tıkanırdım,hep yanımdaki kızdan yazardım.Ezberim hele çok kötü..Ben hala çarpım tablosunu ve alfabeyi ezbere bilmiyorum,parmak hesabı yapıyorum.Biliyorum ama karıştırdığım oluyor bazılarını.
    Ben tembellikten zannediyordum.Çünkü hiçbir zaman başarılı öğrenci olamamıştım,ailemde onu baskı yapmıştı gerektiği kadar çalışmıyorsun diye,bende tembel olduğumu kabullenmiş,oysaki abimler benden az çalışırdı,daha yüksek notlar alır,daha iyi karneler alırdı,-.Bazen çok çalışıyordum çok derslere yüksek puan alamıyordum,hiç yüz olmadım hayatımda,alımda ders olsa da,oda bütün sınıf alırdı.Derslerime çok çalışsam da,az çalışsam da aynı alıyorum,çok çok fark etmiyordu hayatımda.Bende zamanla ders çalışmamaya başladım.Çünkü ben başarırız,tembel öğrenciydim.Ailemde öyle diyordu.Başarılı akıllı olmadığımı düşüyorlar.Hele ki OKS(LİSE GİRİŞ SINAVLARI)ben yani kaç sene okumuşum,insan barajı geçemez mi?çalışmıştımda.Neyse düz liseye gittim.Lise son senemde dershaneye gittim.Ve sınav sonucum gene hüsran.baraj:180 benim puanım:189
    Ailem üstüne durmadı, abimlerime 2.kez dershaneye gönderdiler ama benden ümitleri olmadı hiçbir zaman o yüzden 2.bir şans vermediler..ev aldık çalışmaya başladım.ama tekrar girim diye ygs ye,evde çalışmaya çalıştım o senede :175 puan aldım.Yani barajı geçemedim.Çoğu kişi çevremde(ailem-yakın ailem) benim akıllı biri olmadığımı düşünüyor,sınavlarda başarız olduğum için..Aptal mıyım hayır,çoğu insandan daha akıllı,ve zeki olduğumu biliyorum.İnsanları ilk anda aklına geldiği benim hemen gelir,sivri zeka görüyorum kendimi.Ama ben bunu yazıda ,ve algılama zorluk çekiyorum.Sınavlarda başarısız oluyorum. Dikkatinim kısa süreli, kolayca dağılıyor,buda dersleri öğrenmende zorlandırıyor, ders çalışırken sık sık ara veriyorum. çabuk sıkılıyorum buda konsantrasyon düşürüyor. Ama ben başarılı öğrenci olmak ,üniversite gitmek çok istiyorum,hayalim.Yaşım 20,ben bunu 25 de olsa 30 da olsa üniversite girmek istiyorum,ama orada başarılı olabilecek miyim.Birde gene başaramayacağım korkusu ile stres yaşıyorum hayatı.
    Ben sağımı solumu her zaman karıştıran insanım, onun için sağın dediklerinde, elimi yazıyormuş gibi yapıyorum, çünkü sağ elle yazıyorum.hemen sağ yapıyorum o zaman.Ben hala eksik veya yanlış yazıp okuyabiliyorum.Ama böyle bir hastalık olduğunu yeni öğrendim.Geç mi kaldım bilmiyorum ama bu durum gerçekten çok kötü.Ben disleksi miyim?bununla ilgili test yaptırmam gerekiyor mu?nerelerde yapılıyor bu testler?Nasıl tedavi olabilirim?Sınavlarda ve hayatımda başarılı olabilir miyim?
    İstanbul da yaşamaktayım.Biraz uzun oldu k.bakmayın.

Bu Konu Hakkındaki Düşüncelerinizi Yazın



.: Sitemizden Seçme Konu Başlıkları :.
Tifo Neden Olur
Granuloma Annulare
NEFES DARLIĞI NEDİR?
Tifüs
DİZ AĞRISI NEDENLERİ NELERDİR?
Karaciğer kanseri
.: Sitemizde En Son Yayınlananlar :.
Kanal D Doktorum Programı

Program Kanal D de Hafta içi Her gün Saat 09.00 Da yayınlanmaktadır. Programın sunucuları Dr. Aytuğ KOLANKAYA ve Zahide YETİŞ'dir.

ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER

“ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER” hafta içi her sabah saat 10.45’de Canlı Yayın ile Kanaltürk Ekranında siz değerli izleyicilerini bekliyor

Zahide İle Yetiş Hayata Programı

Atv de yayınlanan programda Zahide YETİŞ konuklarının sorunlarına çareler buluyor. Aynı zamanda dini konuların da açıklığa kavuşturulduğu programda sağlık, sosyal hayat, psikoloji gibi konular işlenmektedir.