Sitede Arama Yapayım
Diğer Konulara Bakayım
Son Yayınlananlar Nelerdir?
Yorumları Okumak İsterim

FISTIK ALERJİSİ

Fıstık alerjisi özellikle çocuklarda yaygın görülen bir alerji türüdür. Alerjiye bağlı reaksiyonlar hafif olabildiği gibi ciddi anafilaksi durumları da ortaya çıkabilir. Daha çok Amerika ve Avrupa ülkelerinde artış göstermiştir. Ülkemizde ise gelişmiş ülkelere oranla daha az görülmektedir. Fıstık alerjisi olan bazı insanlar için, küçük miktarlarda fıstık bile ciddi bir reaksiyona neden olabilir.

Sponsorlu Bağlantılar

Fıstık ve fıstıktan yapılmış ürünler tüketildiğinde alerji belirtileri görülüyorsa vakit kaybetmeden bir doktora görünmekte fayda var. Çünkü ciddi alerji ataklarının en sık nedenlerinden birisi de fıstıktır.

BELİRTİLERİ NELERDİR?

Genellikle fıstık ürünlerini tükettikten sonraki birkaç dakika içinde belirtiler ortaya çıkmaya başlar ve hafif ya da şiddetli olabilir. Yaygın olarak görülen fıstık alerjisi belirtileri şunlardır:

• Ürtiker(kurdeşen), kızarıklık ya da şişme şeklinde cilt reaksiyonları,
• Ağız çevresi ve boğaz bölgesinde kaşıntı ve karıncalanma
• İshal, mide krampları, bulantı veya kusma gibi sindirim sorunları,
• Boğazda gerginlik
• Nefes darlığı ya da hırıltılı solunum
• Burun akıntısı

Anafilaksi: Hayatı tehdit eden alerji reaksiyonu

Fıstık alerjisi, gıda alerjileri arasında anafilaksi durumuna yol açarak acil epinefrin enjektörü (adrenalin) kullanılmasını ve acile servise gidilmesini gerektiren yaygın alerjilerden biridir. Anafilaksi belirtileri;

Sponsorlu Bağlantılar

• Solunum yollarında daralma,
• Nefes almayı zorlaştıracak şekilde boğaz şişmesi,
• Tansiyonda ciddi düşüş,
• Nabız artışı,
• Baş dönmesi, sersemlik veya bilinç kaybı şeklindedir.

Ne zaman doktora görünmeliDİR?

Ortaya çıkan belirti ve şikâyetler fıstık alerjisi varlığına işaret ediyorsa ve özellikle ciddi reaksiyonlar oluşuyorsa bir doktora görünmeniz önerilir.

Baş dönmesi, şiddetli nefes darlığı veya bilinç kaybı gibi belirtilerle ortaya çıkan anafilaksi durumları ciddi boyutlara varabildiği için 112 acil yardım alınması gerekebilir.

NEDENLERİ NELERDİR?

Bağışıklık sisteminin fıstık içindeki proteinleri yanlış ve zararlı algılaması sonucu alerji oluşur. Alerjisi olan kişilerde fıstık proteinleri ile doğrudan veya dolaylı olarak temas olması halinde bağışıklık sistemi kan dolaşımına reaksiyonlara neden olacak kimyasallar salgılar. Aynı besinleri tüketen bazı insanlarda alerji oluşurken diğerlerinde herhangi bir tepki oluşmamasının nedeni henüz net olarak bilinmemektedir.

Fıstık ve fıstık ürünlerine şu şekillerde maruz kalınabilir:

Doğrudan temas: Fıstık alerjisinin en sık nedeni fıstık veya yer fıstığı içeren gıdaları tüketmektir. Bazen fıstığın cilde temas etmesi bile reaksiyonlara neden olabilir.

Dolaylı temas: Fıstık ürünlerine istemsiz bir şekilde maruz kalınması sonucu alerji oluşur. Genellikle ürünlerin işlenmesi ya da taşınması sırasında bu şekilde etkilenilmektedir.

Soluma: Fıstık unu veya fıstık yağı pişirme spreyi gibi partikülleri içeren toz ya da aerosoller de alerjik reaksiyon oluşmasına yol açarlar.

Gıda alerjisi ve gıda intoleransı

Bazı durumlarda, gıda alerjisi gibi görünen şikâyetler aslında bir gıda intoleransı olabilir. Gerçek gıda alerjisinden farklı olarak, gıda intoleransı bağışıklık sistemi ile ilişkili değildir. Gıda alerjilerinde az miktarda alerjen bile ciddi bir reaksiyona neden olabilir. Gıda intoleransı ise rahatsız olunan besinden az miktarda yenerek hazımsızlık veya mide yanması gibi hafif belirtiler ile atlatılabilir.

KİMLER RİSK ALTINDADIR?

Fıstık veya diğer alerjenlerin bazı insanlarda alerjik reaksiyonlar oluştururken diğerlerinde herhangi bir olumsuz tepki oluşturmaması tıbben hala merak konusudur. Ancak, bazı risk faktörlerinin fıstık alerjisinin gelişme ihtimalini arttırdığı da bilinmektedir. Yaygın risk faktörleri şunlardır:

Yaş: Gıda alerjileri özellikle bebekler ve küçük çocuklarda yaygındır. Çocuklar büyüdükçe sindirim sistemleri olgunlaştığı için alerji gelişme riskleri azalmaktadır. Ancak yumurta ve süt alerjileri olan çocuklardan 5 yaşına gelenlerin yaklaşık yüzde doksanı atlatırken fıstık alerjisinde bu oran daha azdır.

Fıstık alerjisi öyküsü: Fıstık alerjisi olan bazı çocuklar büyüdüğünde atlatmaktadırlar fakat daha sonra tekrar ortaya çıkabilmektedir.

Diğer alerjiler: Başka bir gıda alerjisinin varlığı fıstık alerjisinin de görülme riskini arttırır. Aynı şekilde, saman nezlesi gibi bir alerjinin varlığı başka bir tür bir gıda alerjisi riskini artırır.

Ebeveynlerde alerji olması: Ailede diğer gıda alerjileri ve fıstık alerjisi sıklıkla görülüyorsa çocukta da gelişme ihtimali yüksektir.

Atopik dermatit: Atopik dermatit (egzema) adlı cilt rahatsızlığı olan kişilerde gıda alerjileri de görülebilmektedir.
Bazı araştırmalar gıda alerjileri ile çocukluk çağındaki hiperaktivite ve artritler ile bağlantı kurmaya çalışmışsa da yeterli bulgu ve kanıt elde edilememiştir.

KOMPLİKASYONLAR

Gıda alerjilerine bağlı gelişen yaygın komplikasyonları şunlar olmaktadır:

• Özel önlemler alınması gerekmektedir. Fıstık alerjik reaksiyonları birçok kişi için şiddetli seyrettiğinden dolayı, bu kişilerin fıstık tüketmekten kaçınmaları çok önemlidir. Yanlışlıkla tüketmekten kaçınmak için bir dizi önlem alınması gerekir.
• Anafilaksi durumu ortaya çıkabilir. Fıstık alerjisi yaşamı tehdit eder boyuttaki anafilaksi durumuna yol açabilir.

YAPILACAK OLAN TESTLER VE TEŞHİS

Aşağıda sıralanan belirtiler, şikayetlerin fıstık alerjisinden ya da başka etkenlerden kaynaklandığını belirlemeye yardımcı olmaktadır:

• Belirtilerin açıklanması: Belirtilerin ne kadar sürdüğü ve ne miktarda fıstık ya da fıstık içeren ürün tüketildiği doktor tarafından sorulacaktır.

 • Fiziki muayene: Yapılacak dikkatli bir muayene belirtilerin başka bir tıbbi sorundan kaynaklanıp kaynaklanmadığını tespit etmeye yarayacaktır.

• Gıda günlüğü: Gün boyunca tüketilen yiyecek ve içeceklerin kayıt altı alınması ve doktora sunulması da kesin tanının konmasında etkili olacaktır.

• Diyette eliminasyon: Eğer fıstıktan veya birkaç gıdadan birden şüphe duyuluyorsa eliminasyon yöntemi faydalı olacaktır. Bir ya da iki hafta boyunca fıstık ya da diğer gıdalar diyetten çıkarılır. Daha sonra tekrar diyete alınır. Ortaya çıkacak reaksiyonlara göre ilgili alerjen besin bulunabilir. Eğer gıdalara karşı ciddi tepki oluşursa bu yöntem güvenli olmayabilir.

• Deri testi: Deri prick testi de belirli gıdalara karşı tepkinin belirlenmesine yardımcı olur. Bu testte, kolun ön ya da arka bölgesine iğne ile küçük bir kesi oluşturulur. Daha sonra şüpheli gıdadan az miktarda bu alana bırakılır ve reaksiyon oluşması beklenir. Eğer test edilen maddeye karşı alerjik iseniz, ilgili bölgede kabarmalar ve reaksiyonlar gelişir.

• Kan testi: Kan testi ile kan dolaşımındaki “IgE” antikorlarının ölçümü yapılarak bağışıklık siteminin belli gıdalara karşı tepkisi belirlenir. Test sonuçları laboratuardan çıkar ancak her zaman güvenilir sonuçlar vermez.

Fıstık alerjisi mi? Fıstık intoleransı mi?

Fıstık ürünlerine gösterilen tüm reaksiyonlar alerjik değildir. Bazen de belirtilerin alerjik ya da gıda intolaransı olup olmadığını ayırt etmek güç olmaktadır.

• Eğer sizde fıstık intoleransı varsa, fıstık tüketiminden sonra genellikle sadece hazımsızlık veya mide yanması gibi hafif belirtiler ortaya çıkar. Ayrıca fıstık intoleransı bağışıklık sistemi ile bağlantılı gerçekleşmez.

• Gerçekten fıstık alerjisi varsa, az miktarda yemek bile ciddi bir alerjik reaksiyonu tetikleyebilir. Yapılacak testler şikâyetlerin gerçekten bir fıstık alerjisinden mi yoksa fıstık intoleransından mı kaynaklandığını ortaya çıkaracaktır.

TEDAVİ VE İLAÇLAR

Fıstık alerjisi için kesin tedavi bulunmamakla birlikte “duyarsızlaştırma” yöntemi bazılarında etkili olmaktadır. Duyarsızlaştırma işlemini çocuğa azar azar ve zamanla artan dozlarda fıstık unu veya fıstık özü verilmesini içerir. Yapılan araştırmalar etkili sonuçlar alındığını göstermiştir ancak daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Muhtemel bir reaksiyon için hazırlıklı olmak

Reaksiyonları önlemenin tek yolu fıstık ve fıstık ürünlerinden tamamen kaçınmaktır. Ancak fıstığın gerek tek başına ve gerekse diğer ürünler içerisinde kullanımı yaygın olduğu için ister istemez tüketilmektedir.

• Küçük alerjik reaksiyonlar için, “antihistaminik” ilaçlar belirtileri azaltmaya yardımcı olabilir. Kaşıntı ya da ürtiker belirtilerini hafifletmesi için fıstık tüketildikten hemen sonra alınabilir. Ancak antihistaminikler ciddi alerjik reaksiyonların tedavisi için yeterli değildir.

• Ciddi bir alerjik reaksiyon için, epinefrin enjeksiyonu yapılmalı veya acil servise ulaştırılmalıdır. Alerjisi olan ve ciddi reaksiyon riski taşıyan kişiler adrenalin otoenjektörlerini yanlarında taşımalıdır. Bu cihazın içinde tek doz ilaç bulunur ve iğne uyluk bölgesine yapılır.

Otoenjektörün nasıl kullanmalı

• Her zaman yanınızda taşıyın. Alerjik durumunuz otoenjektör kullanımını gerektirdiği için reçete edilmiştir. Bu yüzden acil alerjik reaksiyonlar için işyerinizde veya aracınızda birer tane yedek enjeksiyon bulundurmanız önemlidir.

• Son kullanma tarihinden önce kullanın ya da tarihi geçtiyse değiştirin. Çünkü eskimiş olanlarında düzgün çalışmama riski vardır.

• Doktorunuzdan unutma ihtimaline karşı yedek bir tane daha otoenjektör yazmasını isteyebilirsiniz.

• Nasıl kullanılacağını doktorunuz ya da eczacınızdan öğreniniz. Ayrıca yakın çevrenizdekilere de siz öğretin. Çünkü acil anafilaktik durumlarında bilinç kaybı yaşanabildiği için çevredeki birinin kullanması hayat kurtarabilir.

• Ne zaman kullanılacağını bilin. Otoenjektörü hangi belirtiler ortaya çıktığında kullanmanız gerektiğini öğrenin. Hafif fıstık alerjisi reaksiyonları için enjektör kullanmanız gerekmez, acil servise gitmeniz yeterli olacaktır. Eğer reaksiyonun yeterince şiddetli olup olmadığından emin değilseniz, şikâyetler ciddi bir hal almadan dikkatli bir şekilde epinefrin iğnesini yapmanız daha iyidir.

HAYATINIZDA YAPACAĞINIZ DEĞİŞİKLİKLER

Alerjik reaksiyonları önlemenin yollarından biri belirtilere neden olan besinleri bilmek ve kaçınmaktır. Şu adımları izleyin:

• Tükettiğiniz gıdaların fıstık içermediğinden emin olun. Hazır ürünlerin fıstık içermediğinden emin olmak için etiketlerini dikkatlice okuyun. Ürünlerin etiketlerinde fıstık içeriğinin olup olmadığının açık şekilde belirtilmesi yasal bir zorunluluktur. İçeriği bilseniz bile etiketi kontrol ediniz çünkü bazen değişebilmektedir.

• Bir ürünün fıstık işleyen bir fabrikada üretildiği bilgisini göz ardı etmeyin. Eser miktarda fıstık bile alerjiye neden olabilir.

• Şüpheli durumlarda “hayır, almayayım” demeyi bilin. Restoranlarda ve sosyal toplantılarda yenilen yemeklerde fıstık ürünleri kullanılmış olabilir. Bu yüzden yemeğin içinde az miktar da olsa fıstık olmadığından emin olmanız gerekir. Garsonlar yemekten emin değilse yemeyiniz.

 • Reaksiyonlar için hazır olun. Şiddetli reaksiyon durumlarında kullanılmak üzere acil epinefrin ilaçlarını yanınızda taşıyınız.

Fıstık içeren gıdalardan kaçınmak

Fıstık yiyeceklerde yaygın olarak kullanılan bir gıda maddesi olduğu için tüketmekten kaçınmak zor olabilir. Çoğunlukla aşağıdaki gıdalar fıstık içerir:

• Karışık kuruyemiş
• Kurabiye ve hamur işleri
• Dondurma ve dondurulmuş tatlılar
• Enerji çikolataları
• Hububat
• Tahıl ekmek

Bazı gıdalar da üretim sürecinde temas halinde olunduğu için fıstık ürünleri içerebilir. Bazı örnekler:

• Nuga
• Salata sosları
• Çikolata şekerleme, fındık ezmesi ve ayçiçeği tohumu
• Afrika, Çin, Endonezya, Meksika, Tayland ve Vietnam yemekleri dahil olmak üzere kültürel gıdalar
• Pastaneler ve dondurma mağazalarda satılan gıdalar
• Fıstık yağı
• Evcil hayvan yiyecekleri

Sponsorlu Bağşantılar


KONU HAKKINDA YAPILMIŞ YORUMLAR
Bu Konu Hakkındaki Düşüncelerinizi Yazın



.: Sitemizden Seçme Konu Başlıkları :.
Alerji Tedavisine Dikkat!!!
Vücuttaki Döküntü yada İsilik Ne Anlama Gelir?
Boyun Kaşıntısı Neden Olur
Polen Alerjisi
Avuç İçinde Döküntü Kızarıklık
Sivrisinek Isırığı Nasıl Geçer?
.: Sitemizde En Son Yayınlananlar :.
Kanal D Doktorum Programı

Program Kanal D de Hafta içi Her gün Saat 09.00 Da yayınlanmaktadır. Programın sunucuları Dr. Aytuğ KOLANKAYA ve Zahide YETİŞ'dir.

ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER

“ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER” hafta içi her sabah saat 10.45’de Canlı Yayın ile Kanaltürk Ekranında siz değerli izleyicilerini bekliyor

Zahide İle Yetiş Hayata Programı

Atv de yayınlanan programda Zahide YETİŞ konuklarının sorunlarına çareler buluyor. Aynı zamanda dini konuların da açıklığa kavuşturulduğu programda sağlık, sosyal hayat, psikoloji gibi konular işlenmektedir.