Sitede Arama Yapayım
Diğer Konulara Bakayım
Son Yayınlananlar Nelerdir?
Yorumları Okumak İsterim

İRRİTABL BAĞIRSAK SENDROMU

İrritabl bağırsak sendromu ( İBS ) kalın bağırsağı (kolonu) etkileyen yaygın bir hastalıktır. Sıklıkla karın ağrısı, gaz şişkinliği, kramplar, ishal ve kabızlığa neden olur. Bu tür rahatsız edici belirti ve bulgulara rağmen kolonda kalıcı hasarlara yol açmaz.

İBS olan çoğu kişi durumlarında yaptıkları değişikliklerle düzelme görüldüğünü belirtmişlerdir. İrritablbarsak sendromu olan az sayıdaki kişide inatçı olmakta ve uzun süre devam etmektedir.

Neyse ki, ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi daha ciddi bağırsak hastalıklarının aksine İBS bağırsaklarda iltihaplanmaya, barsak dokusunda yapısal bozukluklara ya da kolorektal kanser riskinin artmasına neden olmaz. Çoğu zaman diyet, yaşam tarzı değişiklikleri ve stresin kontrol altına alınması ile irritabl barsak sendromu giderilmektedir.

Sponsorlu Bağlantılar

BELİRTİLERİ

İBS belirtileri kişiden kişiye değişiklik göstermekte ve genellikle diğer hastalıklar ile benzer belirtiler de ortaya çıkarmaktadır. En yaygın görülen belirtileri şunlardır:

• Karın ağrısı veya kramp
• Şişkinlik hissi
• Gaz
• İshal veya kabızlık (bazen birbirini izleyebilir ya da beraber görülebilir)
Dışkıda mukus gibi

Sponsorlu Bağlantılar

Birçok insanda olduğu gibi sizde de sadece hafif irritabl bağırsak sendromu belirtileri görülebilir.Ancak, bazen bu şikayetler günlük yaşamı olumsuz etkileyecek tarzda da olabilir. Hatta bazı durumlarda tıbbi tedaviye iyi yanıt vermeyen şiddetli belirti de yaşanabilir. İrritabl barsak sendromu belirtileri diğer daha ciddi hastalıklarla birlikte ortaya çıkabildiği için bunların birbirinden ayrılması için doktora görünmek gerekir. Bazı insanlarda ise İBS kronik bir hal almıştır. Kimi zaman şikayetlerkötüleşir kimi zaman ise düzelir böylece devam eder.

Ne zaman doktora görünmelidir?

Bağırsaklarla ilgili kalıcı değişiklikler meydana geldiğinde ya da İBS ile ilgili diğer belirtilerle karşılaştığınızda doktora görünmeniz gerekir.Çünkü şikayetlerin uzun süreli devam etmesi enfeksiyon ve kanser gibi daha ciddi bir durumun işaretçisi de olabilir.

Doktorunuz hem şikâyetleri rahatlatmak hem de belirtilere neden olabilecek inflamatuvar barsak hastalığı türleri, ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi diğer rahatsızlıkları ortaya çıkarmak için testler uygulayacaktır.

NEDENLERİ

İrritabl barsak sendromuna neyin neden olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Bağırsak çeperleri kas katmanları ile kaplıdır ve ritmik olarak kasılıp mideden gelen besinlerin bağırsak yoluyla rektuma ulaşmasını sağlar. İrritabl barsak sendromu varlığında ise kasılmalar daha güçlü olabilir ve normalden uzun sürebilir. Besinler gaz, şişkinlik ve ishale neden olarak daha hızlı şekilde bağırsaklardan geçer.

Bazı durumlarda bunun tersi de gerçekleşebilir. Dışkı geçişi yavaşladığı için sert ve kuru olur. Sinir sistemi veya kolonda meydana gelen anormallikler de gazdan kaynaklanan rahatsızlıkta rol oynayabilir.

İBS ortaya çıkmasında rol oynayan diğer bir dizi faktör vardır. Örneğin, İBS olan insanların serotonin seviyeleri de anormal olabilir. Serotonin normal beyin fonksiyonu ile ilişkili haberci bir kimyasaldır. Ama aynı zamanda normal bir sindirim sistemi fonksiyonunda da rol oynar. Ayrıca İBS bağırsaklardaki bakteri dengesinin de normalden uzaklaşmasına neden olabilir.

Sadece bazı insanları etkileyen tetikleyiciler

Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte eğer İBS varsa muhtemelen diğer insanları rahatsız etmeyen uyaranlara karşı güçlü tepkiler verirsiniz. İBS için tetikleyici olan etkenler bağırsakta oluşan gaz, basınç, bazı gıdalar, ilaçlar ya da duygular olabilir.

Besinler: Birçok kişi belirli bazı besinleri tükettiğinde şikâyetleri kötüleşmektedir. Örneğin, çikolata, süt ve alkol kabızlık veya ishal neden olabilir. Gazlı içecekler ve bazı meyve ve sebzeler de İBS olan bazı kişilerde şişkinlik ve rahatsızlığa yol açabilir. İrritabl barsak sendromuile gıda alerjisi veya intoleransı arasındaki ilişki henüz net olarak anlaşılabilmiş değildir.

Eğer süt ürünleri, kafeinli içecekler, şekersiz sakız veya şeker yedikten sonra özellikle karında kramplar ya da şişkinlik yaşıyorsanız, sorun irritabl barsak sendromundan kaynaklanmayabilir. Bu durum vücudunuzun süt ürünleri, kafein ya da yapay tatlandırıcı sorbitol şekeri içindeki laktozu tolere edemediğinden kaynaklanabilir.

Stres: Eğer irritabl barsak sendromunuz varsa sizde çoğu insanda olduğu gibi muhtemelen stres sırasında şikayetlerinizin kötüleştiğini ve daha sık olduğunu fark edersiniz. Stres, belirtileri kötüleştirir ama temel nedenlerinden biri değildir.

Hormonlar: Kadınlarda daha sık şekilde İBS görülmesi, hormonal değişikliklerin önemli etkisinin olduğunu düşündürmüştür. Birçok kadın belirti ve bulguların adet dönemlerinde veya dönemlere yakın zamanlarda kötüleştiğini belirtmiştir.

KİMLER RİSK ALTINDADIR?

Birçok kişi zaman zaman irritabl bağırsak sendromu belirtilerini yaşar. Ancak bazı durumlar İBS meydana gelme olasılığını arttırır:

Genç olunması: İBS belirtilerini ilk defa yaşayan hastaların yaklaşık yarısından fazlası 35 yaşından gençtir.

Kadın olunması: Kadınlarda İBS teşhisleri erkeklerden daha fazla olmaktadır.

Ailevi yatkınlık: Yapılan araştırmalar göstermiştir ki, ebeveyn ya da kardeşler gibi birinci dereceden akrabaları İBS olan kişilerde de İBS görülme ihtimali daha yüksek olmaktadır. Ancak İBS açısından ailevi yatkınlığın aktarılan genlerden mi yoksa ortak çevresel faktörlerden mi ya da her ikisinden mi kaynaklandığı henüz netlik kazanmış değildir.

KOMPLİKASYONLAR

İBS kolon kanseri gibi ciddi durumlar ile ilişkili bulunmamıştır.Ancak ishal ve kabızlık irritabl bağırsak sendromu belirtileri kötüleştirebilir ve hatta hemoroide neden olabilir. İBS’nin en önemli komplikasyonlarından biri genel yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkisidir. İBS aşağıdaki durumlarda sizi sınırlandırabilir:

• Arkadaşlar veya aile bireyleri ile sosyal faaliyetler planlarken belirtilerden dolayı evden dışarı çıkma konusunda kendinize güvenemeyebilirsiniz.

• Cinsel yaşamınız olumsuz etkilenebilir.İBS’den dolayı yaşanan fiziksel rahatsızlık cinsel aktiviteden zevk alamamanıza hatta ağrılar hissetmenize neden olabilir. İBS’nin bu tür etkileri hayattan tam tat alamamanıza hatta depresyona girmenize neden olabilir.

TESTLER VE TEŞHİS

İrritabl barsak sendromu tanısı büyük ölçüde tam bir tıbbi öykü ve fiziki muayeneye bağlıdır.

Teşhis için kriterler

İBS için kesin tanı konmasını sağlayacak belirtiler bulunmadığı için çoğunlukla eleminasyon yöntemi kullanılır. Bu eleminasyon sürecinde doktorlara İBS ve diğer fonksiyonel gastrointestinal bozukluklarının teşhisinde yardımcı olabilecek “Roma kriterleri” geliştirilmiştir. Bu kriterler bağırsakların yapısal olarak normal fakat fonksiyonel olarak sorunlu olduğu durumlar için faydalı olmaktadır. Bu kriterlere göre bir doktorun irritabl barsak sendromu tanısı koymadan önce bazı belirti ve bulgular görmesi gereklidir:

Bu belirtilerden en önemlisi: “Karın ağrısı ve karın rahatsızlığının her hafta arka arkaya olmazsa bile en az 12 hafta sürmesi.dir.

Ayrıca aşağıdakilerden en az iki tanesinin olması gerekir:

• Dışkılama sıklığı ve kıvamında değişiklik yaşanması. Örneğin normal olarak günde bir defa dışkılamaya giderken günde üç veya daha fazla gitmeniz ya da birkaç gün boyunca sadece sert dışkılama yapıyor olmanız.
• Dışkılamada zorlanma, ani tuvalete gitme ihtiyacı veya tuvaletini tam yapamamış olma hissi.
•Dışkıda sümüksü mukus görülmesi
• Karın şişliği gibi.

Doktorunuz büyük olasılıkla anlatacağınız şikâyetleri bu kriterlere göre değerlendirecek ve bunların dışında ciddi bir duruma işaret eden başka herhangi bir belirti yaşayıp yaşamadığınızı öğrenmek isteyecektir. Bazen bazı ciddi olduğu düşünülen belirtiler doktorunuzun aşağıdaki testleri istemesine neden olabilir:

• 50 yaşından büyük olma
• Kilo kaybı
• Rektal kanama
• Yüksek ateş
• Bulantı veya tekrarlayan kusmalar
• Tuvalet ihtiyacı ile ilişkili olmayan karın ağrısı şikayeti
• Kalıcı olan veya sizi uykunuzdan uyandıran ishal gibi.

Bu tür belirtiler kırmızı renkli belirtiler olarak kabul edilir ve ek testler yapılmasını gerektirir. Eğer İBS kriterlere uygun ve herhangi bir kırmızı renkli belirtiniz yoksa doktorunuz ek testlere gerek duymadan tedavinizi verecektir. Önerilen tedaviye beklenen yanıt alınamadığında ise daha fazla test yapılması istenecektir.

Ek testler

Doktorunuz enfeksiyon veya malabsorpsiyon (emilim bozukluğu) sorunlarını görmek için dışkı üzerinde çeşitli testler isteyebilir. Belirtilere neden olan diğer faktörleri ekarte etmek için istenebilecek testler şunlardır:

Esnek sigmoidoskopi: Bu testte esnek, ışıklı ve kamera içeren bir hortum (sigmoidoscope) kullanılır. Test ile kolonun alt kısmı incelenir.

Kolonoskopi: Tanı koymak için kullanılan bu testte de esnek bir hortum kullanılır ve kalın bağırsağın tümü görüntülenir ve incelenir.

Bilgisayarlı tomografi (BT): Tomografi ile iç organların değişik açılardan görüntüleri ayrıntılı şekilde elde edilir. Karın ve pelvis bölgesinin tomografi taramaları belirtilere neden olan diğer etkenlerin incelenmesine olanak sağlar.

Laktoz intolerans testleri:Laktaz, süt ürünlerinde bulunanşekeri (laktozu) sindirmek için gerekli olan bir enzimdir. Eğer vücut bu enzimi üretmiyorsa irritabl barsak sendromunda görülen karın ağrısı, gaz ve ishal gibi benzer sorunlar ortaya çıkabilir.Belirtilerinnedenininbu olup olmadığını öğrenmek için, doktorunuz bir nefes testi yaptırmanızı isteyebilir ya da bir kaç hafta boyunca süt ve süt ürünlerini tüketmemeniz ve diyetinizden çıkarmanız istenebilir.

Kan testleri:Çölyak hastalığı da irritabl bağırsak sendromuile benzer belirtilere neden olan bir hastalıktır. Vücut bu hastalıkta buğday proteinine karşı hassasiyet gösterir ve tolere edemez.Yapılan kan testleri çölyak hastalığının tespitine yardımcı olur.

TEDAVİ VE İLAÇLAR

İrritabl barsak sendromunun kesin nedenleri bilinemediğinden dolayı uygulanan tedaviler şikayetleri rahatlatmaya ve gün içerisinde yaşanacak rahatsızlık belirtilerini gidermeye yönelik olmaktadır. Çoğu durumda, stresin etkili şekilde kontrol edilmesi ve diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri yapılması ile hafif İBS belirtileri giderilmektedir. Şikayetlerin orta derece veya şiddetli olması durumunda ise aşağıdaki öneriler faydalı olacaktır:

• Lif takviyeleri: Psilyum (metamucil) veya metilselüloz (Citrucel) gibi lif takviyeleri kabızlığın giderilmesine yardımcı olur.
• Anti- ishal ilaçlar: Loperamide (Imodium) gibi reçetesiz de verilen ilaçların kullanımı ishalin önlenmesine yardımcı olacaktır.
• Gazlı gıdalardan kaçınmak: Karnınızda aşırı şişkinlik oluşuyor ve fazla gazdan rahatsız oluyorsanız, doktorunuz özellikle lahana, brokoli ve karnabahar gibi sebzeler ve gazlı içeceklerin tüketimini azaltmanızı isteyecektir.
• Antikolinerjik ilaçlar: Bazı insanların ağrılı bağırsak spazmlarını rahatlatmak için belirli otonom sinir sistemi (antikolinerjik) aktivitelerini etkileyen ilaçlar kullanmaları gerekebilir. Bu ilaçlar ishal nöbetleri olan kişiler için yararlı olabilirfakat kabızlığı kötüleştirme riski de vardır.
• Antidepresan ilaçlar: Belirtiler ağrılı veya depresyona neden oluyorsa trisiklik antidepresan ya da bir selektifserotonin geri alım inhibitörü (SSRI) reçete edilebilir. Bu ilaçlar hem depresyonu hafifletmeye hem de bağırsakları kontrol eden nöronların aktivitesini inhibeetmeye yardımcı olur. Depresyon olmadan sadece ishal ve karın ağrısı varsa imipramin (Tofranil) ve amitriptilin gibi trisiklikantidepresanları normalden daha düşük bir dozdaalmanız önerilecektir.Anti-depresan ilaçların yan etkileri arasında uyku hali ve kabızlık vardır. Bu nedenle depresyon ilaçlarına ilaveten ağrı ve kabızlık için fluoksetin (Prozac, Sarafem) veya paroksetin (Paxil) gibi SSRI ilaçlarının kullanımı yararlı olur.
• Antibiyotikler: Antibiyotiklerin İBS tedavisinde nasıl bir rol oynadığı net değildir. Belirtilere bağırsaklarda bulunan bakterilerin çoğalması neden olmuşsa antibiyotik tedavisinden yararlanılabilir. Ancak İBS tedavisinde antibiyotiklerin etkinliği konusunda daha fazla araştırma yapılması gereklidir.
• Danışmanlık: Antidepresan ilaçların işe yaramaması ve stresin kötüye doğru gitmesi stres kontrolü konusunda bir uzmandan danışmanlık alınmasını gerekli kılabilir.

İBS için kullanılan spesifikilaçlar

İBS’nin belirli durumları için kullanımı onaylanan iki tür ilaç bulunmaktadır:

• Alosetron (Lotronex): Alosetron, kolonu rahatlatmak ve bağırsak hareketlerini yavaşlatmak için geliştirilmiş bir sinir reseptör antagonistidir. Ciddi komplikasyonlarla ilişkili bulunduğu için Amerika’da piyasadan kaldırılmış, daha sonra belli sınırlamalarla tekrar piyasaya sürülmüştür. İlaç sadece diğer tedavilere cevap vermeyen ve şiddetli ishal yaşaya kadınlar için doktorlar tarafından reçete edilmektedir. Alosetron erkekler tarafından kullanımı onaylanmıştır.

GenellikleİBS için uygulanan normal tedavinin başarısız olması durumunda yazılır. Alosetron bir gastroenterolog tarafından reçete edilmelidir.

Lubiprostone ( Amitiza ): Lubiprostone, yetişkin bayanlar ve kabızlığı olan erkekler için kullanılabilmektedir.Günde iki kez alınan bir klorür kanal aktive ilacıdır.Dışkıgeçişine yardımcı olmak için küçük bağırsakta sıvı salgılanmasını artırarak çalışır. Yaygın görülen yan etkileri arasında bulantı, ishal ve karın ağrısı vardır. Üzerinde hala çalışmalar yapılmaktadır. Şu an bu ilaç çoğunlukla sadece İBSolan ve diğer tedavilerin başarısız olduğu şiddetli kabızlık durumları için reçete edilmektedir.

Yaşam tarzı ve ev ilaçları

Birçok durumda diyet ve yaşam tarzındaki basit değişiklikler ile irritabl barsak sendromuna ait şikâyetlerde rahatlama sağlanmaktadır. Vücudun bu tür değişikliklere verdiği yanıt kısa sürede kendini göstermese de sizin hedefiniz uzun vadeli ve geçici olmayan çözümler bulmak olmalıdır. Bu amaçla aşağıdaki öneriler faydalı olabilir:

• Mümkünse diyetlerinizde lifli besinlere ağırlık veriniz. Lifli gıdalar kabızlığı gidermesinin yanında gaz yapabilir ve kötü kramplara da yol açabilir.Bu nedenle en iyisi diyetlere katacağınız lifli besinleri yavaş yavaş eklemenizdir. Lif içeren gıdalarakepekli tahıllar, meyve, sebze ve fasulye örnek verilebilir. Belirtilerin aynı kalması ya da daha da kötüleşmesi durumunda doktorunuz ya da varsa diyetisyeninize görünün.

Bazı insanlar gaz ve şişkinliğe neden olan hazır lif takviyelerini almak yerine diyetlerinde düzenlemeye gitmektedir. Eğer “Metamucil” veya “Citrucel” gibi bir lif takviyesi alacaksanız vücudu alıştıra alıştıra tüketiniz ve gaz, şişkinlik ve kabızlığı en aza indirmek için her gün bol miktarda su içtiğinizden emin olunuz. Lif almanın İBS’ye yardımcı olduğunu fark ettiyseniz en iyi sonucu alana kadar düzenli olarak kullanın.

• Sorun yaratacak yiyeceklerden kaçının. Belirtileri daha kötü yapacak besinleri tüketmekten kaçının.Bunlar arasında alkol, çikolata, kahve, gazlı ve kafeinli içecekler,kafein içeren ilaçlar, süt ürünleri, sorbitol veya mannitol gibi şekersiz tatlandırıcılar yer alır. Gaz ve şişkinlik şikayetinizvarsa fasulye, lahana, karnabahar ve brokoli gibi besinlerden de kaçının.Ayrıca bazı insanlar için yağlı gıdalarda bir sorun olabilir. Sakız çiğneme dehava yutulmasına neden olduğu için gaz oluşumuna yol açabilir.

• Küçük öğünler halinde beslenin. İshal iseniz daha sık aralıklarla daha az miktarda yemek yemeniz durumunda kendinizi daha iyi hissettiğinizi fark edersiniz.

• Süt ürünleri tüketmeye çalışınız. Vücudunuzda laktoz intoleransı varsa, süt yerine yoğurt tüketmeyi deneyin veya laktoz yıkımına yardımcı olacak bir enzim ürünü kullanabilirsiniz. Süt ürünlerinin az miktarlarda ya da diğer gıdalar ile birleştirilerek alınması da yardımcı olacaktır. Bazı durumlarda süt ürünlerini tüketemediğiniz için tamamen bırakmanız gerekebilir.Bu durumda diğer kaynaklardan yeterli miktarda protein ve kalsiyum almaya çalışın.Bu ayarlamaları bir diyetisyenin yapması tabi ki daha isabetli olacaktır.

• Bol bol sıvı tüketin. Her gün yeterli miktarda sıvı tüketmeye çalışınız. Su en iyisidir. Alkol ve kafein içeren içecekler bağırsakları uyarıp ishali daha kötü yapabilir, gazlı içecekler de fazla gaz oluşumuna neden olur.

• Düzenli Egzersiz. Egzersiz, depresyon ve stresi azaltarak bağırsakların rahatlamasına ve daha kolay kasılmasına yardımcı olur.Pasif ve sedanter bir yaşam tarzınız varsa egzersiz yapmaya yavaş yavaş başlayın ve zamanla arttırın.Egzersiz yapmanıza mani olacak tıbbi nedenler varsa doktorunuza belirtiniz.

• Anti-diyare ilaçları ve laksatifleri dikkatli kullanın. “İmodium” veya “Kaopectate” gibi anti- ishal ilaçlarını alacaksanız olabildiğince düşük dozlarda almaya çalışınız. İmodium, yemeklerden20 ila 30 dakika önce alındığı takdirde faydalı olur özellikle de yemekte ishale neden olan yemeği tüketecekseniz.Uzun vadede bu tür ilaçları uygun şekilde kullanmak istemiyorsanızsorunlara neden olabilir. Aynı şey laksatifler için de geçerlidir.

NASIL ÖNLEYEBİLİRSİNİZ?

Sindirim ve boşaltım sisteminden kaynaklanan sorunlar çoğu insanda endişe ve rahatsızlığı neden olur. Ancak irritabl barsak sendromu varsa karın ağrısı ve ishal gibi strese bağlı sorunlar daha sık ve daha yoğun şekilde meydana gelme eğilimindedir. Stresle başa çıkmak için yollar bulmak belirtilerin önlenmesi veya hafifletilmesinde yararlı olabilir.

• Danışmanlık: İmkân varsa stres ve depresyonla kötüleşen İBS durumlarında bir psikolog ya da psikiyatriste danışmak ve destek almak yardımcı olacaktır.

• Biofeedback: Bir stres azaltma tekniği olan biofeedback makinenin geri bildirimi yoluyla kas gerginliği azaltmaya ve kalp hızını yavaşlatmaya yardımcı olur. Amaç stresle başa çıkma ve dolayısıyla İBS belirtilerini hafifletmektir.

• Aşamalı gevşeme egzersizleri: Bu egzersizler vücudunuzdaki kasların birer birer gevşemesine yardımcı olur. Ayaklardaki kaslardan başlayarak yavaş yavaş kaslarınızı gerdirin. Sonra yan taraflara esneyin ve baldırlarınızı gerdirin.Yüzünüz ve kafa derisindeki tüm kaslardahil olmak üzere vücudunuzdaki tüm kasları rahatlatana kadar devam edin.

• Çoğu yetişkin göğüslerinden nefes alır. Ancak doğrusu diyaframdan nefes almaktır. Diyaframdan mı yoksa göğüsten mi nefes aldığınızı şöyle anlayabilirsiniz: Nefes aldığınızda ya da konuştuğunuzda karnınız şişiyorsa diyaframınızı kullanıyorsunuz demektir. Derin nefes almak aynı zamanda bağırsak faaliyetlerinindaha normal olmasına ve karın kaslarınızın gevşemesine yardımcı olur.

Sponsorlu Bağşantılar


KONU HAKKINDA YAPILMIŞ YORUMLAR
Bu Konu Hakkındaki Düşüncelerinizi Yazın



.: Sitemizden Seçme Konu Başlıkları :.
Dışkı DNA Testi
Üst Endoskopi (Özofagusgastroendoskopi ya da EGD)
Laktoz İntoleransının Belirtileri Nelerdir?
Bu Rahatsızlıktan şüpheleniyorum. Ne yapmalıyım?
Kolon Polipleri Nedir? Nasıl Belirti Verir?
Mide Gribi
.: Sitemizde En Son Yayınlananlar :.
Kanal D Doktorum Programı

Program Kanal D de Hafta içi Her gün Saat 09.00 Da yayınlanmaktadır. Programın sunucuları Dr. Aytuğ KOLANKAYA ve Zahide YETİŞ'dir.

ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER

“ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER” hafta içi her sabah saat 10.45’de Canlı Yayın ile Kanaltürk Ekranında siz değerli izleyicilerini bekliyor

Zahide İle Yetiş Hayata Programı

Atv de yayınlanan programda Zahide YETİŞ konuklarının sorunlarına çareler buluyor. Aynı zamanda dini konuların da açıklığa kavuşturulduğu programda sağlık, sosyal hayat, psikoloji gibi konular işlenmektedir.