Sitede Arama Yapayım
Diğer Konulara Bakayım
Son Yayınlananlar Nelerdir?
Yorumları Okumak İsterim

KEMOTERAPİNİN VÜCUDA ETKİLERİ VE YAN ETKİLERİ

Kanser hücrelerinin yok edilmesinde kullanılan yöntemlerden biri “kemoterapi”dir. Kimyasal maddeler (ilaç) kullanılarak hastanın tedavi edilmesini amaçlar. Bu tedavi ile damar yolundan ilaç verilerek, ilacın tüm vücuda yayılması sağlanır. Bu yolla, kanser hücrelerinin öldürülmesi ve yayılması yada büyümesinin durdurulması hedef alınırken, vücudun sağlıklı hücreleri de zarar görür.

Sponsorlu Bağlantılar

Kanser hücreleri, vücudun sağlıklı hücrelerinden daha hızlı gelişme eğilimindedir. Kemoterapi ile ne yazık ki, bir çok sağlıklı hücre de yok edilmektedir. Çok farklı kemoterapi ilaçları vardır ve bunların çok farklı yan etkileri bulunmaktadır. Bu etkiler, kişiden kişiye ve tedaviden tedaviye değişir. Herkeste aynı etkiler görülmeyebilir.

Kemoterapinin yan etkileri, devam eden diğer tedaviler, önceki sağlık sorunları, yaş ve yaşam tarzına göre değişiklik gösterebilmektedir. Bazı hastalar kendilerini son derece kötü hissederken, diğerleri sadece birkaç yan etki deneyimi yaşamaktadır. Her ne kadar çoğu yan etki, tedavi sonrası kısa sürede kaybolsa da, bazıları tedavi sonrası devam edebilir, hatta bazıları ise süreklilik arzeder.

Kemoterapi ilaçları sindirim sistemi, saç folikülleri, kemik iliği, ağız ve üreme sistemi hücrelerini büyük olasılıkla etkileyecektir. Ancak, vücudun herhangi bir yerindeki hücrelere de hasar verebilir. Şimdi, sistemler ve organlar bazında bu yan etkileri inceleyelim;

1- Dolaşım ve Bağışıklık Sistemleri

Rutin kan sayımının izlenmesi kemoterapinin önemli bir parçasıdır. İlaçlar kan üretilen kemik iliğindeki hücrelere zarar vermektedir. Bu da çeşitli sorunlara neden olur. Kırmızı kan hücreleri, dokulara oksijen taşır. Yeterli kırmızı kan hücrelerinin üretilememesi ise anemi ile sonuçlanır. Aneminin diğer belirtileri arasında;

Sponsorlu Bağlantılar

  • Baş Dönmesi
  • Soluk cilt
  • Zor düşünme
  • Soğuk hissi
  • Genel halsizlik

Kemoterapi, beyaz kan hücrelerinde de düşüşe yol açarak, nötropeni adı verilen duruma yol açar. Beyaz kan hücreleri yada akyuvar vücut savunmasında önemli görevi vardır. Belirtiler her zaman açık olmasa da, beyaz kan hücrelerinin azlığı hastalık ve enfeksiyon riskini yükseltir. Kemoterapi ile bağışıklık sistemi zayıflayan kişiler virüs, bakteri ve diğer mikroplara maruz kalmamalı ve bunu önleyici tedbirler almalıdırlar.

Trombosit denilen hücreler, kanın pıhtılaşmasına yardımcı olur. Trombositopeni denilen düşük trombosit sayısı, kolay kanama ve morarmalara neden olur. Bunun belirtileri arasında burun kanaması, kusmukta veya dışkıda kan ve normalden daha ağır adet döneminin olmasına neden olur.

Bazı kemoterapi ilaçları ya kalp kasını zayıflatarak kardiyomiyopatiye neden olur yada kalp ritmini bozarak aritmiye neden olur. Bu iki durum, kalbin etkili bir şekilde kan pompalamasına engel olur. Kemoterapi başlangıcında kalp sağlıklı ve güçlü ise bu problemler ile daha az karşılaşılır.

2- Sinir ve Kas Sistemleri

Merkezi sinir sistemi duygu, düşünce kalıpları ve koordinasyonu denetler. Kemoterapi ilaçları bellek sorunlarına yol açabilir yada konsantre ya da açıkça düşünmeyi zor hale getirebilir. Yanı sıra şiddetli durumlarda anksiyete ve stres yaşanabilir.

Bazı kemoterapi ilaçları, ellerde ve ayaklarda ağrı, halsizlik, uyuşma ya da karıncalanmaya neden olabilir ( periferik nöropati ). Kasların yorgun, ağrılı veya titrek olduğu fark edilebilir. Refleksler ve küçük motor becerileri yavaşlamış olabilir. Bu ise denge ve koordinasyonda bazı sorunlar yaşanmasına neden olur.

3- Sindirim Sistemi

Kemoterapi sindirim sisteminde çeşitli sorunlara yol açar. Sık görülen yan etkiler arasında ağız yaraları, ağız kuruluğudur. Buna bağlı olarak da çiğneme ve yutma işlevleri zorlaşacaktır. Yaralar sıklıkla boğaz, diş eti, dudak ve dil üzerinde oluşur. Çoğu hasta kemoterapi alırken ağızda demir tadının olduğunu ve dil üzerinin beyaz yada sarı kaplandığını belirtir. Besinlerin alışılmadık ve istenmeyen bir tadı bulunmaktadır.

Kemoterapi ilaçları gastrointestinal sistemdeki hücrelere zarar verir. Bulantı sık görülen bir semptomdur ve kusma nöbetlerine neden olabilir. Ancak, kemoterapi ilaçları ile birlikte verilen bulantı önleyici ilaçlar, bu belirtiyi hafifletmeye yardımcı olabilir.

Diğer sindirim sorunları gevşek dışkılama veya ishaldir. Bazı insanlarda kabızlık, şişkinlik ve gaz sorunları görülebilir. Kabızlık durumunda gün boyunca bol su içerek, bu duruma engel olunabilir.

Yanısıra çok yemek yenmese dahi doluluk hissi ve iştah kaybı görülebilir. Kilo kaybı ve genel halsizlik yaygındır. Tüm bunlara rağmen, sağlıklı gıdalar yeme devam etmek önemlidir.

4- Saç, Cilt ve Tırnaklar

Birçok kemoterapi ilacı, kemoterapi tedavisinin ilk birkaç haftası içinde saç foliküllerinin etkilenmesine bağlı olarak saç kaybı görülür. Bu kıl dökülmesi baş, kaş, kirpik ve vücut üzerinde oluşabilir. Bu sorun genellikle geçicidir ve tedavi bitiminden birkaç hafta sonra tekrardan eski haline dönmeye başlar.

Bazı hastalarda ciltte kuruluk, kaşıntı ve döküntü gibi küçük cilt tahrişleri yaşanabilir. Güneşe karşı hassasiyet vardır ve bunu önlemek için güneşe fazla çıkmamak gerekir. Doktorunuz tahriş olmuş cildi yatıştırmak için topikal merhem tavsiye edebilir.

El ve ayak tırnakları kahverengi veya sarıya dönebilir, kırılgan hale gelebilir. Tırnak büyümesi yavaşlayabilir ve tırnaklar kolayca çatlayabilir. Ağır vakalarda, tırnak yatağından ayrılabilir.

5- Cinsel Sağlık ve Üreme Sistemi

Kemoterapi ilaçları hormonları da etkiler. Kadınlarda hormonal değişiklikler sıcak basması, adet düzensizlikleri ya da ani başlangıçlı menopoza neden olabilir. Bunlar geçici veya kalıcı olarak kişiyi kısır hale getirebilir. Kemoterapi, kadınlarda vajinal kuruluğa yol açarak ilişkiyi rahatsız edici ya da ağrılı yapabilir. Vajinal enfeksiyonlara yakalanma olasılığı yükselir. Hamilelik sırasında verilen kemoterapi ilaçları, doğum kusurlarına neden olabilir. Erkeklerde, bazı kemoterapi ilaçları spermlere zarar vererek düşük sperm sayısına neden olabilir. Kadınlarda olduğu gibi geçici veya kalıcı kısırlık oluşması mümkündür.

Yorgunluk, anksiyete ve hormonal dalgalanmalar gibi belirtiler, hem erkeklerde hem de kadınlarda cinsel dürtüye müdahale edebilir. Ancak, kemoterapi alan birçok kişide de aktif bir cinsel yaşam devam edebilir.

6- Böbrekler ve Mesane

Böbrekler, kullanılan kemoterapi ilaçlarını vücuttan uzaklaştırmak içim çalışırlar. İlaçlar bu süreçte, böbreklerden geçerken böbrek ve mesane hücrelerini tahriş ederler. Böbrek hasarı sonucunda kişide idrar azalması, eller ve ayaklarda ödem ve baş ağrısı görülebilir. Mesane hasarına bağlı olarak ise idrar sıklığında azalma ve idrar yaparken yanma belirtileri yaşanabilir.

Bu süreçte, size yardımcı olması açısından bol su içmek yerinde bir davranış olacaktır. Bazı ilaçlar birkaç gün boyunca idrarın kırmızı veya turuncu renkte olmasına neden olabilir ve bu bir endişe nedeni olmamalıdır.

7- İskelet Sistemi

Çoğu insan özellikle de kadınlar yaşlandıkça kemik kütlesinde azalma görülür. Bazı kemoterapi ilaçları kalsiyum miktarında azalmaya bağlı olarak kemik kaybına neden olurlar. Bu, özellikle menopoz sonrası kadınlarda kanser ile ilişkili osteoporoza neden olabilir.

Uluslar arası Sağlık Enstitüsü’ne (NIH) göre göğüs kanseri tedavisi gören hastalarda kemik kırıkları ve osteoporoz riskinin arttığı belirlenmiştir. kemik kırıklarına en fazla maruz kalan bölgeler omurga, pelvis, kalça ve bileklerdir.

8- Psikolojik ve Duygusal

Kanser ile yaşamak ve kemoterapi görmek hastanın moralini bozabilir, stresli ve depresyonlu yapabilir ve sağlığınız hakkında endişeli hale getirir. Aile sorumlulukları ve maddi külfette kanserli hastalar üzerinde baskıcı olabilir.

Birçok kanser hastasında tamamlayıcı tedavi olarak gevşeme ve rahatlama için masaj ve meditasyon gibi teknikler kullanılır. Depresyon duygularının devam etmesi durumunda profesyonel danışmanlık gerekli olabilir.

YAN ETKİLER NE KADAR SÜRER?

Kemoterapinin çoğu yan etkisi tedavi bitiminden sonra, sağlıklı hücreler zamanla çoğaldıkça yavaş yavaş gider. Bazı yan etkilerin giderilmesi ve eski enerjiye kavuşulması her kişide aynı olmayabilir, kişiden kişiye değişir. Bu durum, genel sağlık ve size verilen ilaçlar dahil olmak üzere birçok faktöre bağlıdır.

Birçok yan etki oldukça hızlı kaybolurken bazılarının tamamen gitmesi aylar hatta yıllar alabilir. Bazıları ise uzun süre akciğer, kalp ve böbrek gibi hayati organlara zarar verdiği için hayat boyu sürebilir. Kemoterapi bazı türleri ise bazen yıllar sonra ortaya çıkabilir ve ikinci kanser gibi gecikmiş etkilere neden olur.

Sponsorlu Bağşantılar


KONU HAKKINDA YAPILMIŞ YORUMLAR
Bu Konu Hakkındaki Düşüncelerinizi Yazın



.: Sitemizden Seçme Konu Başlıkları :.
Bacakta Morarma Ve Çürük
Salgın Hastalık
Ter Kokusunu Önlemenin Yolları
Mideden Ağza Köpük Gelmesi
Bademcikler Hemen Alınmalı Mı?
Zigoma
.: Sitemizde En Son Yayınlananlar :.
Kanal D Doktorum Programı

Program Kanal D de Hafta içi Her gün Saat 09.00 Da yayınlanmaktadır. Programın sunucuları Dr. Aytuğ KOLANKAYA ve Zahide YETİŞ'dir.

ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER

“ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER” hafta içi her sabah saat 10.45’de Canlı Yayın ile Kanaltürk Ekranında siz değerli izleyicilerini bekliyor

Zahide İle Yetiş Hayata Programı

Atv de yayınlanan programda Zahide YETİŞ konuklarının sorunlarına çareler buluyor. Aynı zamanda dini konuların da açıklığa kavuşturulduğu programda sağlık, sosyal hayat, psikoloji gibi konular işlenmektedir.