Sitede Arama Yapayım
Diğer Konulara Bakayım
Son Yayınlananlar Nelerdir?
Yorumları Okumak İsterim

PARKİNSON HASTALIĞI

Parkinson hastalığı, hareketlerinizi etkileyen sinir sisteminin ilerleyici bir hastalığıdır. Bazen sadece bir elde zar zor fark edilen bir titreme ile başlar ve yavaş yavaş gelişir. Titreme Parkinson hastalığının en bilinen belirtisidir. Ayrıca  hareketlerde yavaşlama ve katılık görülmesi de yaygın belirtileri arasındadır.

Parkinson hastalığının erken dönemlerinde, yüzünüzdeki ifadelerde değişme ya çok az olur veya hiç olmaz. Yürürken kollarınızda sallanma da hiç olmayabilir. Konuşma yumuşak veya bozulmuş olabilmektedir. Durumunuz zamanla ilerledikçe Parkinson hastalığının belirtileri de kötüleşebilir.

Sponsorlu Bağlantılar

Parkinson hastalığı tedavi edilemez bir hastalık olsa da, ilaçlar belirtilerde düzelme sağlayabilir. Bazı durumlarda, doktorunuz beynin belirli bölgelerinde ameliyat yapmayı önerebilir. Beynin ilgili bölgesinde yapılan ameliyat ile belirtilerde düzelme sağlanmaya çalışılır.

BELİRTİLERİ

Parkinson hastalığı belirti ve bulguları kişiden kişiye değişebilmektedir. Erken belirtileri hafif olabildiği için fark edilmeyebilir. Belirtiler genellikle vücudun bir tarafında başlar ve genellikle belirtiler her iki tarafı etkilemeye başlasa bile, ilk başladığı tarafta kötü kalır. Parkinson belirtileri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

Titreme. Titreme veya sallanma, genellikle eller veya parmaklarda başlar. Parmaklardaki titremeyi başparmak ve işaret parmağınızı ileri geri ovuşturarak fark edebilirsiniz. Parkinson hastalığının özelliklerinden biri de elleriniz dinlenme konumunda iken titremenin meydana gelmesidir.

Yavaşlayan hareket (bradikinezi). Parkinson hastalığı zamanla hareket kabiliyetinizi azaltır ve yavaş hareket etmenize sebep olur. Çok basit işleri bile zor ve zaman alıcı hale getirebilir. Adımlarınız daha kısa atmak zorunda kalabilir veya bir sandalyeye oturmak zor hale gelebilir. Ayaklarınız sanki yere yapışmış gibi yürümek imkansız hale bile gelebilir.

Sert kaslar. Kaslarda gerginlik vücudunuzun herhangi bir parçasında oluşabilir. Sert kaslar hareket aralığınızı sınırlayarak ağrıya neden olabilir.

Sponsorlu Bağlantılar

Bozulmuş duruş ve denge. Parkinson hastalığının sonucu olarak, duruşunuz değişebilir ve kamburunuz çıkabilir. Bunun yanı sıra hareket etmeye çalışırken denge sorunları da yaşayabilirsiniz.

Otomatik hareketlerde kayıp. Parkinson hastalığında, yürürken kollarını sallama, gülümseme, göz kırpma gibi bilinçsiz yapılan hareketleri yapma kabiliyetlerinde de azalmaya sebep olur. Konuşurken jest yapamayabilirsiniz artık.

Konuşma değişir. Parkinson hastalığının bir sonucu olarak sık sık konuşma problemleri de yaşayabilirsiniz. Hızlı hızlı veya yavaş yavaş konuşabilirsiniz. Konuşurken geveleyebilir veya konuşmadan önce tereddüt edebilirsiniz. Konuşmanız normal bir konuşmaya göre çok monoton olabilir.

Yazmada değişiklik. Yazınız küçülebilir ve yazama işi zorlaşabilir.

İlaçlar genellikle belirgin olan bu belirtilerin çoğunu azaltır. Bu ilaçlar beyinde yer alan “dopamin” sinyal kimyasalının (nörotransmiter) yerine geçer veya arttırmaya yarar. Parkinson hastalığı olan kişilerin beyninde düşük dopamin konsantrasyonları vardır.


NE ZAMAN BİR DOKTORA GÖRÜNMELİ?

Eğer Parkinson hastalığı ile ilişkili belirtilerden herhangi biri sizde varsa, bir doktora görünmeniz gerekir. Doktora sadece teşhis için değil, belirtilerin nedenini de ortaya çıkarmak için gidiniz.

NEDENLERİ

Parkinson hastalığının kesin nedeni bilinmemektedir, ancak çeşitli faktörlerin rol oynadığı görülmektedir. Bu faktörler şunlardır:
Genleriniz. Araştırmacılar Parkinson hastalığına neden olabilen belirli genetik mutasyonları tespit etmişlerdir, ancak bu Parkinson hastalığından etkilenen birçok aile üyesinin olduğu durumlar dışında son derece nadirdir. Bununla birlikte, belirli gen varyasyonlarının (polimorfizm) Parkinson hastalığı riskini arttırdığı görülmektedir.

Çevresel tetikleyiciler. Bazı toksinler veya çevresel faktörlere maruz kalma da Parkinson hastalığı riskini artırır, ancak riski nispeten düşüktür.

Özetle, Parkinson hastalığına neden olan faktörleri belirlemek için yapılması gereken çok iş var.

Parkinson hastalığı olan kişilerin beyinlerinde de birçok değişiklikler meydana gelmektedir:
Lewy cisimlerinin varlığı. Beyin hücreleri içindeki belli madde kümeleri Parkinson hastalığının mikroskobik işaretleyicilerdir. Bunlara Lewy cisimleri denir ve araştırmacılar bu Lewy cisimlerini Parkinson hastalığının nedenine dair önemli bir ipucu olarak kabul etmektedirler.

Bir sinüklein Lewy cisimlerinin içinde bulunur. Birçok madde Lewy cisimleri içinde bulunmasına rağmen, bilim adamları bu maddelerin en önemlisinin sinüklein olarak adlandırılan doğal ve yaygın bir protein olduğuna inanmaktadırlar. Lewy cisimlerinin yıkılamayan hücre yapısına sahip oldukları tespit edilmiştir. Bu, şu anda Parkinson hastalığı araştırmacıları arasında önemli bir odak noktasıdır.

RİSK FAKTÖRLERİ

Parkinson hastalığı için risk faktörleri şunlardır:
Yaş. Genç erişkinlerde nadiren Parkinson hastalığı ile karşılaşılır. Bu hastalık genellikle orta ya da ileri yaşlarda başlar ve risk yaşla birlikte artmaya devam eder.
Kalıtım. Parkinson hastalığı olan bir yakın akrabanın olması da hastalığın gelişme ihtimalini arttırır. Eğer ailenizde birçok kişide Parkinson hastalığı bulunmuyorsa, riskiniz yine düşük sayılır.
Cinsiyet. Erkeklerde kadınlara göre Parkinson hastalığının gelişme olasılığı daha yüksektir.
Toksinlere maruz kalma: “Herbisit” ve “pestisit” lere sürekli maruz kalma Parkinson hastalığı riskinde hafif bir artışa sebep olabilir.

KOMPLİKASYONLAR

Parkinson hastalığına genellikle aşağıdaki değişken tedavilere sahip komplikasyonlar eşlik eder:

Düşünmede zorlanma. Parkinson hastalığının ileri evrelerinde bilişsel sorunlarla (demans) ve düşünme zorluklarıyla karşılaşabilirsiniz. Bu tür bilişsel sorunlar ilaçlara çok duyarlı değildir.

Depresyon ve duygusal değişiklikler. Parkinson hastalığı olan birçok kişi depresyon yaşayabilmektedir. Depresyon için tedavi alma Parkinson hastalığının diğer güçlükleriyle daha kolay başa çıkmaya yardımcı olur. Ayrıca, korku, kaygı ya da motivasyon kaybı gibi diğer duygusal değişiklikler de yaşayabilirsiniz.

Uyku sorunları ve uyku bozuklukları. Parkinson hastalığı olan kişiler genellikle, gece boyunca sık sık uyanma, erken uyanma, gün içinde aniden uykuya dalma veya aniden gün veya hızlı göz hareketi uykusu davranış bozukluğu sırasında uykuya dalma gibi sorunlar ortaya çıkarabilir.

Mesane problemleri. Parkinson hastalığı idrarı kontrol edememe ve idrar zorluğu yaşama dahil çeşitli mesane problemlerinin yaşanmasına neden olabilir.

Kabızlık. Parkinson hastalığı olan birçok kişide daha yavaş bir sindirim sistemi nedeniyle kabızlık gelişebilir.

Cinsel işlev bozukluğu. Parkinson hastalığı olan bazı kişilerde cinsel arzu ya da performans düşüklüğü yaşanabilir.

TESTLER VE TEŞHİS

Parkinson hastalığının teşhisi için kullanılan test yöntemleri bulunmamaktadır. Doktorunuz teşhisi koyabilmek için, tıbbi geçmişinizi soracak, Parkinson ile ilgili belirti ve bulguları inceleyecek, nörolojik ve fiziki bir  muayene yapacaktır. Doktorunuz bazen belirtilere neden olabilecek diğer koşulları anlamak için testler isteyebilir.

İncelemeye ek olarak, doktorunuz size Parkinson hastalığının en etkili ilacı olan “karbidopa-levodopa” ilacını verebilir. Bu ilaç ile birlikte oluşan belirgin düzelme genellikle Parkinson hastalığının tanısını teyit edecektir. Etkisini görebilmek için bir veya iki gün düşük dozlarda kullanmak güvenilir değildir. Yararını gösterebilmesi için yeterli bir dozda alınmalıdır.

TEDAVİ VE İLAÇLAR

Parkinson hastalığı tedavi edilemez, ancak ilaçlar genellikle dramatik, belirtileri kontrol etmeye yardımcı olabilir. Sonraki bazı durumlarda, cerrahi müdahale tavsiye edilebilir. Doktorunuz ayrıca, düzenli aerobik egzersiz gibi yaşam tarzı değişiklikleri de önerebilir. Bazı durumlarda denge ve germe odaklı fizik tedavi de önemlidir.

İLAÇLAR

İlaçlar beyindeki “dopamin” seviyesini arttırarak yürüyüş, hareket ve titreme ile ilgili sorunların giderilmesine yardımcı olabilir. Ancak, dopamin, doğrudan verilemez.

Parkinson hastalığı tedavisi başladıktan sonra belirtilerde belirgin bir düzelme görülür. Belirtiler genellikle iyi bir şekilde kontrol altına alınmasına rağmen, zaman içinde ilaçların sık kullanılması faydalarının azalmasına ve ilaçların daha az tutarlı hale gelmesine sebep olur.
Doktorunuz aşağıdaki ilaçları reçete edebilir:
Karbidopa-levodopa (Parcopa). Levodopa, parkinson hastalığı için kullanılan ilaçlar arasında en etkili olanıdır. Bu ilaç beyin içine geçerek “dopamine” dönüştürülen doğal bir kimyasaldır. Levodopa, “karbidopa” ile kombine bir şekilde kullanılır. Korbidopa, Levodopa’nın beyin dışında erken dönüşümünü ve mide bulantısını önler, Avrupa’da, levodopa, “benserazide” adında Korpidopa ile benzer başka bir madde ile kombine edilmiştir. Bu ilaçların yan etkileri arasında, bulantı ve baygınlıkla sonuçlanabilen kan basıncında düşme gösterilebilir.

Yıllar sonra, hastalık ilerledikçe, “levodopa” dan alınan fayda azalabilmektedir. Ayrıca, levodopa’yı yüksek dozlarda aldıktan sonra istemsiz hareketler ile (diskinezi) karşılaşabilirsiniz. Doktorunuz belirtileri azaltmak için, dozu azaltabilir ya da doz ayarlamasına gidebilir.

Dopamin agonistleri. Levodopa’nın aksine, dopamin agonistlerinin dopamine dönüşmesi gerekmez. Bunun yerine, bu ilaçlar beyinde dopamin gibi davranırlar. Ancak belirtileri azaltmada levodopa kadar etkili değildirler. Daha uzun ömürlü ve bazen levodopa ile birilikte kullanılabilir.

Dopamin agonistleri pramipeksol ve ropinirol etken maddelerini içerir. Hızlı- etkili enjekte edilen dopamin agonisti “apomorfin”, hızlı bir rahatlama için kullanılır.

Dopamin agonistlerinin yan etkileri karbidopa-levodopa benzer, ama aynı zamanda halüsinasyonlar, şişlik, uyku hali ya da hiperseksüalitenin yanında, kumar gibi davranışları da içerir. Eğer bu ilaçları alırken, karakteriniz dışında bir şekilde davranmaya başlarsanız, doktorunuzla konuşunuz.
MAO B inhibitörleri. Bu ilaçlar, selejilin ve rasagiline gibi etken maddeleri içerir. Beyindeki enzim “monoamin oksidaz B (MAO B)” ın azalmasına bağlı olarak dopamin seviyesinin azalmasına engel olurlar. Bu enzim beyindeki dopaminin metabolize olmasını sağlar. Yan etkileri yaygın değildir, ancak mide bulantısı veya baş ağrısına nadiren neden olabilir. Karbidopa-levodopa ilaçlarına eklendiğinde, halüsinasyon riskini artırabilir. Bu ilaçlar potansiyel ciddi etkileşimlerden dolayı çoğu antidepresanlarla ya da belirli narkotiklerle birlikte kullanılamaz. Herhangi başka bir ilacı MAO B inhibitörleri ile birlikte kullanmadan önce doktorunuza danışın.
Katekol O-metil transferaz (COMT) inhibitörleri. “Entakapon” etken maddeli ilaç bu sınıftaki birincil ilaçtır. Bu ilaç levodopa’ya etki eden bir enzimi bloke ederek levodopa tedavisinin etkisini uzatır. Özellikle levodopa etkisinden dolayı istemsiz hareket (diskinezi) gibi yan etkilerin riskinde bir artış gözlenmektedir. COMT sınıfı ilaçlardan biri olan Tolkapon, nadiren ciddi karaciğer hasarı ve karaciğer yetmezliği ile ilişkili bulunmuştur.
Antikolinerjikler. Bu ilaçlar, Parkinson hastalığı ile ilişkili titreme problemlerini kontrol etmeye yardımcı olmak için uzun yıllar boyunca kullanılmıştır. “Benzotropin” ve “trihexyphenidyl” gibi birçok antikolinerjik ilaçlar mevcuttur. Ancak, faydalarının yanında genellikle hafıza bozukluğu, zihin karışıklığı, halüsinasyonlar, kabızlık, ağız kuruluğu ve idrara çıkma problemi gibi yan etkileri de vardır.
Amantadin. Doktorlar hafif, erken evre Parkinson hastalığına ait belirtilerde kısa vadeli rahatlama sağlamak için amantadin ilacını yalnız başına reçete edebilmektedir. Ayrıca Parkinson hastalığının ileri evrelerindeki hastalarda karbidopa-levodopa ilaçlarına ilave edilerek karbidopa-levodopa ilaçlarından kaynaklanan istemsiz hareketleri (diskinezi) kontrol etmek için kullanılabilir. Yan etkileri ciltte mor benekler, ayak bileğinde şişme veya halüsinasyonlar şeklinde sıralanabilir.

Cerrahi prosedürler

Derin beyin stimülasyonu. Derin beyin stimülasyonunda (DBS), cerrahlar beynin belirli bir parçasına elektrotlar eklerler. Beyindeki elektrotlar göğse eklenen bir jeneratöre bağlıdır. Buradan beyne Parkinson hastalığının çoğu belirtilerini düzeltmeye yardımcı olan sinyaller gönderilir. Cerrahi müdahale, enfeksiyon, inme veya beyin kanaması gibi riskler içermektedir.

Derin beyin stimülasyonu, çoğunlukla levodopa gibi ilaçlara karşı kararsız tepkiler veren ileri Parkinson hastalığı olan kişilerin tedavisinde uygulanan bir işlemdir. DBS istemsiz hareketleri (diskinezi), titreme, hareket yavaşlığı ve sertliğini azaltmaya ve iyileştirmeye yardımcı olur. Bu işlemle, ilaç dalgalanmalarının stabilize edilmesi de sağlanmaya çalışılır. DBS levodopa ilaçları ile kontrol edilemeyen belirtilerin iyileştirilmesinde etkili bir işlemdir.

YAŞAM TARZI DEĞİŞİKLİKLERİ VE EV DEĞİŞİKLİKLERİ

Eğer Parkinson hastalığı tanısı aldıysanız, belirtileri en aza indirebilmek ve rahatlama sağlamak için doktorunuzla yakın takip içinde olmalısınız. Yapılacak bazı yaşam tarzı değişiklikleri de Parkinson hastalığıyla yaşamayı daha kolay hale getirmektedir.

Sağlıklı beslenme
Meyve, sebze ve tam tahıllar bakımından zengin besinlerle beslenmeye çalışın. Lif oranı yüksek gıdalarla beslenme ve yeterince sıvı tüketimi Parkinson hastalarında yaygın olan kabızlığı önleyebilir. Ayrıca dengeli bir diyetle de Parkinson hastalığı için faydalı olan omega-3 yağ asitleri gibi besinleri alabilirsiniz.

Eğer lif takviyesi alacaksanız, yavaş yavaş başlayın ve yeterli miktarda sıvı içmeyi ihmal etmeyin. Aksi takdirde, kabızlık daha kötü hale gelebilir. Eğer lif takviyelerinin faydalı olduğunu görürseniz, en iyi sonuçlar için düzenli kullanmaya devam ediniz.

Yürüyüş
Parkinson hastalığına maruz kalan kişilerde yürümede zorluk ve denge kaybı gibi durumlar oluşur. Aşağıdaki öneriler yardımcı olabilir:

  • Çok hızlı hareket etmemeye çalışın.
  • Yürürken önce topukların yere temas etmesine dikkat edin.
  • Eğer dengenizi kaybettiğinizi fark ederseniz, duruşunuzu düzeltmeye ve dik durmaya çalışın.
  • Yürürken doğrudan aşağı değil, önünüze bakınız.

Düşmelerin önlenmesi
Hastalığın geç evrelerinde, daha kolay düşebilirsiniz. Aslında, sadece küçük bir itme veya hafif bir yumruk bile düşmenize sebep olabilir. Aşağıdaki öneriler size yardımcı olabilir:
• Kendinizi sıkıştırmayın veya tutmayın. Vücudunuzun ağırlık merkezini ayaklarınızın üzerinde tutunuz.
• Yürürken bir şeyler taşımayın.
• Geri yürümeden kaçının.

Günlük yaşam aktiviteleri

Giyinme yeme, banyo yapma ve yazma gibi günlük yaşam aktiviteleri, Parkinson hastalığı olan kişiler için zor olabilmektedir. Bir meslek terapisti, size günlük hayatı kolaylaştıracak teknikler gösterebilir.

ALTERNATİF TIP

Alternatif tıbbın bazı türleri Parkinson hastalığı olan insanlara yardımcı olabilir. Bunlar aşağıdaki gibi sıralanabilir :

Koenzim Q10. Parkinson hastalığı olan kişiler için yağda çözünen “koenzim Q10” adlı bileşiğin azlığı, bazı araştırmalarda Parkinson hastalığının erken dönemlerindeki insanlar için yararlı olduğu belirlenmiştir. Koenzim Q10, eczane ve doğal gıda mağazalarından reçetesiz olarak satın alınabilir. Bu takviyeyi almadan önce, herhangi bir ilaç ile etkileşimin olup olmayacağını öğrenmek için doktorunuzla konuşun.

Masaj. Masaj tedavisi Parkinson hastalığı ile ilişkili oluşabilecek hareket sorunları yaşayan insanlarda yararlı olabilir. Kas gerginliğini azaltabilir ve gevşeme sağlayabilir.

Akupunktur. Ağrılarınızı azaltmak için, eğitimli bir uygulayıcı denetiminde vücudun çeşitli yerlerine küçük iğneler batırmak suretiyle uygulanmaktadır.

Tai chi. Eski bir Çin egzersizi olan “tai chi” esneklik, denge ve kas gücünü artırmaya yardımcı olabilen yavaş ve akıcı hareketler içerir. Tai chi’nin çeşitli formları herhangi bir yaş ya da fiziksel durumda olan insanlar için tasarlanmıştır.

Yoga. Yogadaki nazik germe hareketleri esneklik ve dengeyi artırabilir. Çoğu hareketi fiziksel yeterliliğinize bağlı olarak değiştirilebilir.

Alexander tekniği. Kas duruş, denge ve kasları nasıl kullandığınıza odaklanan bu teknik, kas gerginliği ve ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir.

Meditasyon. Meditasyonda zihninizi sessizlik içinde bir fikir ya da görüntü üzerinde odaklarsınız. Meditasyon stresi ve ağrıyı azaltmaya ve iç huzuru artırmaya yardımcı olabilir.

Müzikli terapi. Müzikli terapi dinlenmek için yardımcı olabilir. Parkinson hastalığı olan bazı insanların yürüyüş ve konuşmalarında düzelme sağlanması için kullanılabilir.

ÖNLEME

Parkinson hastalığının nedeni kesin olarak bilinmediğinden kesin tedavisi de bir sır olarak kalmaktadır. Ancak kahve, çay ve kolada bulunan “kafein” naddesi Parkinson hastalığına yakalanma riskini azaltabilir. Yeşil çayın da aynı zamanda Parkinson hastalığına yakalanma riskini azalttığı belirtilmektedir.

Sponsorlu Bağşantılar


KONU HAKKINDA YAPILMIŞ YORUMLAR
Bu Konu Hakkındaki Düşüncelerinizi Yazın



.: Sitemizden Seçme Konu Başlıkları :.
Kasık Fıtığı
Göz Kapağı Kaşıntısı Nedenleri
Kuru Öksürük Nasıl Oluşur?
Kalp Pili Nasıl Takılır
KARIN AĞRISINA İYİ GELEN ŞİFALI BİTKİLER
Beyin Tümörü Nedenleri, Kimler Risk Altında?
.: Sitemizde En Son Yayınlananlar :.
Kanal D Doktorum Programı

Program Kanal D de Hafta içi Her gün Saat 09.00 Da yayınlanmaktadır. Programın sunucuları Dr. Aytuğ KOLANKAYA ve Zahide YETİŞ'dir.

ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER

“ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER” hafta içi her sabah saat 10.45’de Canlı Yayın ile Kanaltürk Ekranında siz değerli izleyicilerini bekliyor

Zahide İle Yetiş Hayata Programı

Atv de yayınlanan programda Zahide YETİŞ konuklarının sorunlarına çareler buluyor. Aynı zamanda dini konuların da açıklığa kavuşturulduğu programda sağlık, sosyal hayat, psikoloji gibi konular işlenmektedir.