Sitede Arama Yapayım
Diğer Konulara Bakayım
Son Yayınlananlar Nelerdir?
Yorumları Okumak İsterim

DEHİDRASYON

Vücut aldığı sıvı miktarından daha fazlasını kaybettiğinde normal fonksiyonlarını yürütmek için yeterli suyu bulamaz. Bu duruma dehidrasyon ya da dehidratasyon adı verilir. Vücut kaybettiği suyu alamadığında dehidrasyon kaçınılmaz olur. Dehidratasyonun yaygın nedenleri arasında yoğun ishal, kusma, ateş veya aşırı terleme yer alır. Sıcak havalarda ya da egzersiz sırasında yeterli su içilmemesi de dehidratasyona neden olabilir. Herkeste görülebilmesine rağmen küçük çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olan kişiler için daha riskli olmaktadır.

Sponsorlu Bağlantılar

Hafif ve orta şiddetteki dehidratasyonlar’ da genellikle daha fazla sıvı içerek durum düzeltilebilir ama ciddi dehidratasyon durumlarında acil tıbbi tedaviye ihtiyaç duyulur. Aslında en uygun yaklaşım dehidratasyonu meydana gelmeden önlemektir. Sıcak havalarda, hastalık veya egzersiz sırasında sıvı kaybına dikkat ediniz ve kaybettiğiniz sıvıları tekrar almak için yeterli miktarda sıvı tüketiniz.

VÜCUDUN SUSUZ KALDIĞI NASIL ANLAŞILIR?

Hafiften orta şiddete kadar olan dehidratasyon nedenleri şunlardır:

• Ağızda kuruluk ve yapışkanlık

• Uykulu veya yorgun olma hali

• Susuzluk

• İdrar çıkışında azalma (bebekler için üç saat boyunca altını ıslatmama, çocuklar ve gençler içinse sekiz saat ve daha fazla süre boyunca idrara çıkmama)

• Ağlama esnasında gözyaşı gelmemesi ya da çok az gelmesi

Sponsorlu Bağlantılar

• Kuru cilt

• Baş ağrısı

• Kabızlık

• Baş dönmesi veya sersemlik

Aşağıdaki ciddi dehidratasyon durumları da acil tıbbi yardım alınmasına neden olabilir:

• Aşırı susama

• Bebek ve çocuklarda aşırı telaş veya uyku hali; yetişkinlerde ise sinirlilik ve zihin karışıklığı

• Ağız, cilt ve mukozada aşırı kuruma

• Terleme eksikliği

• Hiç idrar gelmemesi ya da çok az gelmesi

• Çok az gelen idrar renginin koyu sarı ya da sarı olması

• Batık gözler

• Cildin aşırı kuruması ve buruş buruş olması sonucu, çekildiğinde geri gelecek kadar esnek olmaması

• Bebeğin başının üstünde batık yumuşak noktalar

• Düşük tansiyon

• Hızlı kalp atışı

• Hızlı nefes alış verişi

• Ağlama esnasında gözyaşı gelmemesi

• Yüksek ateş

• Çok ciddi durumlarda sayıklama veya bilinç kaybı da görülebilir.

Ne yazık ki, susuzluk özellikle çocuklar ve yaşlılarda, her zaman su ihtiyacının güvenilir bir göstergesi değildir. Daha iyi bir ölçüt idrar rengidir: Şeffaf veya açık renkli idrar susuz olmadığınıza, koyu sarı veya esmer kehribar renkli idrar ise dehidratasyona işaret etmektedir.

Ne zaman doktora görünmelidir?

eğer sağlıklı bir yetişkin iseniz, hafif ve orta şiddetteki dehidrasyonlar için su ve diğer spor içeceklerini tercih edebilirsiniz. Ancak aşırı susuzluk, idrar eksikliği, buruşmuş cilt, baş dönmesi ve zihin karışıklığı gibi ciddi belirtiler ortaya çıkarsa derhal tıbbi yardım almalısınız. Küçük çocuklar ve yaşlılar için daha dikkatli olmak gerekmektedir. Aşağıdaki durumlarda bir doktor bakımı gerekir:

• Kusma veya yüksek ateş olmadan, şiddetli ishal gelişirse,

• Kanlı dışkı varsa,

• Üç gün veya daha fazla süre boyunca orta derecede ishal varsa,

• İdrar tutulamıyorsa,

• Sinirli ya da şaşırmış halde ve her zamankinden daha çok uykulu ise,

• Hafif veya orta şiddetteki dehidratasyon belirtilerinden herhangi biri varsa doktora görünmeniz önerilir.

Aşırı dehidrasyon durumlarında en yakın sağlık kuruluşuna gidilmelidir. Hastanede hasta müşahede altına alınır ve kusma, ishal ve yüksek ateş gibi durumlar yakından izlenir.

NEDENLERİ NELERDİR?

Dehidrasyonun gün boyunca kaybedilen sıvının yerine sıvı alınmaması durumunda ortaya çıktığı bilinmektedir. Vücut sistemi bu esnada kurur ve fonksiyonlarını yürütmek için sıvıya ihtiyaç duyar. Beyin dâhil birçok organ ve dokuların büyük bir kısmı sudan meydana gelmektedir. Dehidrasyon bazen çok yoğun olduğunuz ya da hasta olduğunuz için ya da seyahat esnasında su içme imkânınızın kısıtlı olması gibi basit nedenlerle meydana gelir. Diğer yaygın olan dehidrasyon nedenleri ise şunlardır:

İshal ve kusma. Şiddetli ve ani gelişen ishal ve kusma kısa bir süre içerisinde vücudun su ve mineral kaybına yol açar. Eğer ishale kusma da eşlik ederse, daha fazla sıvı ve mineral kaybı yaşanır. Özellikle bebekler ve çocuklar bu tip bir risk altındadırlar.

Yüksek Ateş. Yüksek ateş genellikle vücudu daha susuz hale getirir. Eğer ishal ve kusma ek olarak bir de ateşiniz yüksek olursa daha fazla sıvı kaybedersiniz.

• Aşırı terleme. Terleme esnasında vücut su kaybeder. Belli bir efor sarf ettikten ya da yorucu bir iş yaptıktan sonra terleme ile atılan sıvının yerine sıvı takviyesi yapılmazsa vücutta dehidrasyon yaşanabilir. Sıcak ve nemli havalar daha çok terlemenize ve aynı zamanda daha fazla su kaybetmenize yol açar. Ancak vücut için gerekli sıvı desteği sağlanmadığında kışın bile dehidrasyon riski bulunmaktadır. Özellikle gençler ve çocuklarda vücut kitlesi küçük olduğu, sportif faaliyetlerde daha fazla katıldıkları için ve dehidrasyon hakkında daha az bilgileri olduğundan dolayı vücudun susuz kalma risk daha fazla olmaktadır.

İdrara sık çıkma. Bu durum, genellikle tanısı konmamış veya kontrol altına alınmamış diyabet hastalığının bir sonucu olarak ortaya çıkan ve vücudun kan şekeri kullanımını etkileyen bir hastalıktır. Diyabet genellikle susuzluğun artmasına ve daha sık idrara çıkmaya neden olur. Diyabetin diğer bir türü olan “diabetes insipidus” de aşırı susama ve sık idrara çıkma belirtileri ile bilinmektedir. Ancak bu diyabet türünde böbreklerin suyu tutmasını engelleyen hormonal bozukluklar vardır.

Diüretikler (idrar söktürücü), antihistaminikler, tansiyon ilaçları ve bazı psikiyatrik ilaçları gibi bazı ilaçları ve alkol tüketimi de normalden daha fazla şekilde idrara çıkmanıza ya da terlemenize neden olabilirler.

KİMLER RİSK ALTINDADIR?

Çok fazla sıvı kaybı yaşayan herkeste dehidrasyon yaşanabilir. Ancak bazı insanlar daha fazla risk altındadırlar:

Bebekler ve çocuklar. Bebekler ve çocuklar vücut kitlesi olarak küçük olduklarından ve su ve mineral döngüsü fazla olduğundan dolayı daha savunmasızdırlar. Ayrıca ishalin en çok görüldüğü gurupturlar.

Yaşlılar. Yaşınız ilerledikçe yaşlılığa bağlı bazı nedenlerden dolayı vücut su kaybına daha duyarlı hale gelmektedir. Vücudun su tutma yeteneği azalır ve susama duyusu zayıflar. Vücut sıcaklık değişimlerine de daha yavaş yanıt verir. Özellikle ileri yaşlı insanlar, bakım evlerinde kalanlar ve yalnız yaşayan yaşlılar daha az yemek yer ve su içerler. Kimi zaman da yeme ve içmeyi unuturlar. Herhangi bir sakatlık veya ihmal durumu da iyi beslenmeye engel olabilir. Kimi zaman bu sorunlar menopoz ile ilgili hormonal değişiklikler, bazı ilaçların kullanımı ve diyabet gibi kronik hastalıklar ile birleşir.

Kronik hastalıkları olan insanlar. Kontrolsüz şekilde ilerleyen veya tedavi edilmemiş olan şeker hastalığı dehidratasyon için yüksek risk oluşturur. Bunun dışında başka kronik hastalıklar da dehidrasyona sebep olabilirler. Bunlara böbrek hastalıkları, alkolizm ve böbreküstü bezi bozuklukları örnek olarak verilebilir. Soğuk algınlığı ya da boğaz ağrısı durumlarında vücut yeme ve içmeyi pek istemez. Bu da vücutta dehidrasyonu olası hale getirir. Yüksek ateş olması dehidrasyonu daha da arttırır.

Atletik sporcular. Egzersiz yapan herkeste, özellikle sıcak, nemli koşullarda veya yüksek irtifalarda egzersiz yapanlarda dehidrasyon gelişebilir. Ancak özellikle uzun koşu maratonları gibi ciddi sporlarla uğraşan atletler, dağcılık yapan sporcular ve bisiklet turnuvalarına katılanlar daha yüksek risk altındadırlar. Bunun nedeni uzun süreli egzersizlerde vücudun sulu kalma ihtimalinin azalmasıdır. Egzersizler sırasında vücut absorbe edebileceğinden çok daha fazla suyu kaybedebilir. Egzersizle geçen her saat ile vücudun dehidrasyon durumu da daha çok ilerler. Aşırı yoğun egzersizler değil de normal egzersiz bile yaptığınızda, eğer gün be gün kaybettiğiniz suyu tekrar kazanmazsanız rutin egzersiz bile dehidrasyon meydana getirebilir.

Yüksek irtifalarda yaşayan insanlar. Ortalama 2500 metre ve yukarısında oturma, egzersiz yapma veya yaşama beraberinde bir dizi sağlık problemi de getirebilir. Bu problemlerden biri de dehidrasyondur. Çünkü insan vücudu yüksekliğe uyum sağlamak için daha fazla idrara üretir ve oksijen sağlamak için daha hızlı nefes alışverişi yapar.

Sıcak, nemli havalarda dışarıda çalışan veya egzersiz yapan insanlar. Sıcak ve nemli havalarda dehidratasyon ve sıcak hava hastalıklarının oluşma riski artar. Bu nedenle hava nemli olduğunda, ter normal sıcaklık değerlerindeki gibi buharlaşamaz ve vücut ısında artma meydana gelir. Bu durum da sıvı kaybını arttırır.

KOMPLİKASYONLAR

Dehidrasyon aşağıdaki ciddi komplikasyonlara yol açabilir:

Isı yaralanması. Eğer yoğun ve ağır şekilde egzersiz yapıyor ve aşırı şekilde terlediğiniz halde sıvı almıyorsanız, hafif şiddetteki ısı krampları ile potansiyel olarak yaşamı tehdit eden sıcak çarpması gibi sonuçlar ile karşılaşabilirsiniz.

Beyin şişmesi (Serebral ödem). Bazen, vücut dehidrasyona uğradıktan sonra sıvı aldığımız zaman, hücreler çok fazla sıvı emmeye çalışırlar. Bu durum bazı hücrelerde şişmeye ve yırtılmaya neden olabilir. Eğer etkilenen hücreler beyin hücresi ise sonuç genellikle vahim olmaktadır.

Nöbet geçirme. Potasyum ve sodyum gibi mineraller hücreden hücreye elektrik sinyalleri taşımaya yardımcı olur. Eğer dehidrasyon sonucu bu tip minerallerin miktarında bir dengesizlik yaşanırsa, elektrik sinyalleri normal şekilde iletilmez ve istemsiz kas kasılmaları ve bazen de bilinç kayıpları meydana gelebilir.

Düşük kan hacmi şoku (hipovolemik şok). Dehidratasyonun en ciddi ve bazen hayatı tehdit eden komplikasyonlarından biridir. Bu durum tansiyon düşmesine ve kandaki oksijen miktarında azalmaya neden olur.

Böbrek yetmezliği. Böbrekleriniz artık fazla sıvıyı vücuttan atamıyor ve kandaki atıkları temizleyemiyorsa, potansiyel olarak yaşamı tehdit eden böbrek yetmezliği sorunu oluşmuş demektir.

Koma ve ölüm. Derhal ve uygun şekilde tedavi edilmeyen ağır dehidratasyon vakaları ölümcül olabilmektedir.

TESTLER VE TEŞHİS

Doktorunuz genellikle çok az idrara çıkma veya hiç çıkmama, batık gözler ve normal elastikiyet ve esnekliğini kaybetmiş deri gibi fiziksel belirti ve bulgulardan yola çıkarak dehidratasyon teşhisi koyabilir. Eğer vücudunuz dehidrasyon durumunda ise; tansiyonda düşme (özellikle hareket ederken ya da yatarken), daha hızlı kalp atışları ve kollar ve ayaklara daha az kan gitmesi gibi belirtiler de görülebilir.
Tanıyı doğrulamak ve dehidratasyonun derecesini belirlemeye yardımcı olması için, aşağıdaki testler istenebilir:

Kan testleri. Kan testleri sodyum ve potasyum gibi minerallerin seviyesini öğrenme ve böbreklerin nasıl çalıştığını görme gibi bir dizi faktör hakkında bilgiler sağlamaktadır.

İdrar tahlili. Yapılan idrar testleri dehidrasyon olup olmadığını eğer varsa ne düzeyde olduğunu görmeye yardımcı olur.

Eğer vücuttaki dehidrasyonun kesin nedeni saptanamadıysa, doktorunuz şeker hastalığı ve karaciğer veya böbrek sorunlarını kontrol etmek için ek testler de isteyebilir.

TEDAVİ VE İLAÇLAR

Dehidratasyon için uygulanabilecek en etkili tedavi kaybedilen sıvı ve minerallerin tekrar alınması olacaktır. Yine de dehidratasyon için önerilen tedavi seçenekleri hastanın yaşına, dehidratasyon şiddetine ve nedenine bağlı olmaktadır.

Hasta çocuklarda dehidratasyon tedavisi

Doktorunuz çocuğunuzun dehidratasyon tedavisi için özel önerilerde bulunabilir. Çocuklarda dikkat edilmesi gereken genel kurallar şunlardır:

Oral bir rehidrasyon (su kazanımı) solüsyonu kullanın. Doktorunuz başka türlü bir tavsiyede bulunmadığı sürece, çocuğunuzun ishal, kusma ya da yüksek ateş durumlarında “Pedialyte” gibi oral rehidrasyonlar kullanmanız önerilir. Bu tip solüsyonlarda kaybedilen sıvı ve minerallerin yerini alması için takviye su ve mineral tuzları yer alır. Ayrıca bu ürünlerin sindirimi daha kolay olacak şekilde tasarlanmışlardır. Eczanelerin çoğunda satılmaktadırlar. Ancak acil ve şiddetli vakalarda oral solüsyon gelmesini beklemeyin ve erken bir şekilde çocuğunuza sıvı vermeye başlayınız.

Acil durumlarda solüsyon bulma imkânınız olmayabilir. Bu nedenle kendiniz solüsyon hazırlamak zorunda kalabilirsiniz. Evde basit bir formülle kendi solüsyonunuzu hazırlayabilirsiniz. Bunun için yarım çay kaşığı tuz, 6 çay kaşığı şeker ve içilebilir temiz sudan 1 litre kadarı karıştırılarak oral rehidrasyon oluşturulur. Miktarların doğru oranda bir araya geldiğinden emin olunuz. Çünkü bileşenlerin yanlış oranlarda bir araya gelmesi daha az etkili olmasına hatta zararlı hale gelmesine neden olabilir.
Doktorunuz çocuğunuzun yaşı ve dehidratasyon şiddetine bağlı olarak, belirli miktarda kulanım önerisinde bulunabilir. Genel kural ise çocuğunuzun idrar rengi açık hale gelinceye kadar yavaş yavaş sıvı vermeye devam etmektir. Eğer çocuğunuzda kusma varsa, sık aralıklarla ama azar azar vermeyi düşünebilirsiniz. Sıvıların oda sıcaklığında olması iyi olacaktır.

Emzirmeye devam edin. Hasta bebeğinizi emzirmeye devam edin ama yanında bir şişe de oral rehidrasyon verebilirsiniz. Laktoz ürünlerinin sindirimi zor olduğundan ve ishali kötüleştirdiğinden dolayı bu formülü içeren solüsyonlardan kaçınınız. Oral rehidrasyon çözümlerini doktorunuz da önerebilir.

Bazı yiyecek ve içeceklerden kaçının. Sade su içilmesi mineral içermediğinden dolayı yeterli değildir. Spor içeceklerinde mineral içerir ama bu takviyeyi sadece terleme esnasında sağlar. İshal ve kusma sırasında fayda sağlamaz. Süt, gazlı içecekler, kafeinli içecekler, meyve suları ya da jelâtinler dehidratasyonu daha da kötüleştirebileceğinden dolayı bu ürünleri çocuğunuza ve bebeğinize vermekten kaçınmalısınız.

Hasta yetişkinlerde dehidratasyon tedavisi

İshal, kusma ya da yüksek ateş nedenlerinden dolayı hafiften orta şiddete kadarki dehidrasyon vakalarını yaşayan hasta yetişkinlerde daha fazla su içilmesi yararlı olacaktır. Meyve suları, gazlı içecekler veya kahve gibi diğer sıvılar ishali daha da kötüleştirebildiği için su içilmesi daha iyidir.

Her yaştan sporcular için dehidratasyon tedavisi

Egzersiz ile ilişkili dehidratasyonlar için serin su içilmesi en iyi çözüm seçeneğidir. Mineral ve karbonhidrat çözeltisi içeren sporcu içecekleri de yararlı olabilir. Tuz tabletlerini tüketmeye gerek yoktur. Çok fazla tuz tüketilmesi “hipernatremik dehidratasyon” durumuna neden olabilir. Hipernatremik dehidratasyon su eksikliğinin yanı sıra aşırı sodyum birikmesine de yol açabilir.

Ağır dehidratasyonlar için tedavi

Ciddi dehidrasyon yaşayan çocuklar ve yetişkinlere acil bir şekilde tıbbi destek sağlanmalıdır. Çocuklar ve yetişkinlere acil serviste damar yolu açılarak tuz ve sıvı desteği sağlanır.

DEHİDRASYON NASIL ÖNLENİR?

Vücutta dehidrasyon oluşmasını önlemek için bol miktarda sıvı almalı ve meyve ve sebze gibi su oranı yüksek gıdalar alınmalıdır. Sıvı takviyesi sadece su ile değil, aynı zamanda diğer içecekler ve besinlerden de elde edilebilir. Ancak eğer egzersiz yapıyorsanız, sıvı almak için susamayı beklemeyin.

Bazı belirli koşullarda her zamankinden daha fazla sıvı almak gerekebilir. Bu koşullar şunlardır:

Hastalık. Hastalıkların ilk belirtileri ortaya çıkmaya başladığında ilave su veya oral rehidrasyon almaya başlanmalıdır. Dehidrasyonun ortaya çıkması beklenmemelidir. Kaybedilen mineral ve şeker bileşenleri için gazlı içecekler tüketilebilir ama bunlardaki sodyum miktarı yetersiz kalmaktadır.

Egzersiz. Genel olarak, ağır egzersizlerden bir gün önce vücuda ekstra su alınması önerilir. Açık, seyreltik idrar üretilmesi vücutta yeterli miktarda sıvı olduğunu göstermektedir. Egzersizden önce 1 ile 3 su bardağı su içmeniz önerilir. Etkinlik sırasında da düzenli aralıklarla sıvı alınız ve egzersizden sonra su ve diğer sıvılardan tüketiniz.

Akıldan çıkarılmaması gereken bir husus da, aşırı miktarda sıvı tüketiminin şişkinliğe ve rahatsızlığa neden olabileceğidir. Ayrıca kandaki sodyum miktarında azalma yaşanması “hiponatremi” adı verilen ölümcül bir duruma yol açabilir. Bu durum terleme ile kaybedilen sıvıdan daha fazla sıvı alınması halinde meydana gelir.

Çevresel etkenler. Sıcak ve nemli iklimlerde vücut sıcaklığını düşürmek ve terleme ile kaybedilen sıvıları kazanmak için daha fazla su içilmesi gerekir. Isıtılmış, iç ortam havası günlük sıvı gereksinimini artırarak, cildin nem kaybetmesine neden olabilir. 2500 metre ve daha yüksek irtifalarda yaşayan kişilerde de vücudun su ihtiyacı daha fazla olmaktadır. Sıcak havalarda egzersiz yaparken dehidratasyon ortaya çıkarsa, ilkin gölgelik bir alana geçip yaslanınız. Daha sonra içme suyu ya da bir spor içeceği ile sıvı almaya başlayınız.

Sponsorlu Bağşantılar


KONU HAKKINDA YAPILMIŞ YORUMLAR
Bu Konu Hakkındaki Düşüncelerinizi Yazın



.: Sitemizden Seçme Konu Başlıkları :.
Beyin Zarı İltihabı (Ensefalit) Tedavisi Nasıl Yapılır?
Ayak Bileğinde Yumru, Kitle, Beze, Şişlik
Soğuk ve Egzersiz
14 günde diyet
Bitkilerle tedavi
Menenjit Aşısı
.: Sitemizde En Son Yayınlananlar :.
Kanal D Doktorum Programı

Program Kanal D de Hafta içi Her gün Saat 09.00 Da yayınlanmaktadır. Programın sunucuları Dr. Aytuğ KOLANKAYA ve Zahide YETİŞ'dir.

ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER

“ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER” hafta içi her sabah saat 10.45’de Canlı Yayın ile Kanaltürk Ekranında siz değerli izleyicilerini bekliyor

Zahide İle Yetiş Hayata Programı

Atv de yayınlanan programda Zahide YETİŞ konuklarının sorunlarına çareler buluyor. Aynı zamanda dini konuların da açıklığa kavuşturulduğu programda sağlık, sosyal hayat, psikoloji gibi konular işlenmektedir.