Sitede Arama Yapayım
Diğer Konulara Bakayım
Son Yayınlananlar Nelerdir?
Yorumları Okumak İsterim

YUTMA GÜÇLÜĞÜ

Yutma güçlüğü ya da tıp dilindeki adı ile disfaji, alınan yiyecek ve içeceklerin ağızdan mideye inerken normalden daha fazla zaman ve çaba gerektirmesi durumudur. Yutma güçlüğüne ağrı da eşlik edebilir. Hatta bazı ciddi durumlarda yutmak imkânsız hale gelmektedir.

Sponsorlu Bağlantılar

Çoğunlukla yutma güçlüğü ciddi ve kalıcı bir problem olarak karşımıza çıkmamaktadır. Genellikle besinler çok hızlı veya yeterince çiğnenmeden yendiğinden dolayı yutma güçlüğü ortaya çıkabilmektedir. Ancak kalıcı hale gelen yutma güçlüğü sorunları da tıbbi tedavi gerektiren durumlardır.

Yutma güçlüğü herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir, ancak yaşlılarda daha yaygındır. Ciddi yutma güçlüğünün değişik nedenleri vardır ve uygulanacak tedavi de bu nedenlere bağlı olarak yapılır.

BELİRTİLER NELERDİR?

Yutma güçlüğü ile ilişkili olabilecek belirtiler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

• Yutma esnasında ağrı oluşumu (odinofaji),

• Yutmanın mümkün olmaması,

• Besinlerin boğaz, göğüs veya göğüs arkasında (sternum) sıkışmış olma hissinin oluşması,

• Ağız suyu akması,

• Ses kısıklığı,

• Yiyeceklerin geri gelmesi,

• Sık sık mide ekşimesinin olması,

• Besin ve mide asidinin boğazda birikmesi,

Sponsorlu Bağlantılar

• Beklenmedik şekilde kilo kaybı,

• Yutma sırasında öksürme gibi.

Bebekler ve çocuklarda yutma güçlüğüne işaret eden belirtiler şunlardır:

• Emzirme veya yemek yeme sırasında dikkat eksikliği,

• Besleme sırasında vücudun gergin veya huysuz olması,

• Yemek yemeyi red etmesi,

• Emzirme ve yemek yeme süresinin 30 dakika veya daha uzun sürmesi,

• Emzirmede sorun yaşanması,

• Ağzından besin veya sıvı gelmesi,

• Emzirme veya yemek yeme sırasında öksürmesi veya boğulur gibi olması,

• Çocuğun beslenme veya emzirme sırasında tükürmesi veya kusması,

• Yemek yerken veya bir şeyler içerken nefes alışverişlerinde sorun yaşanması,

• Kilo alma ve büyümede yavaşlama yaşanması,

• Tekrarlayan akciğer iltihapları gibi belirtiler bebekler ve çocuklarda görülebilir.

Ne zaman doktora görünmelidir?

Engellemenin olduğu durumlarda. Eğer nefes alış verişinde bir engellenme varsa, acil servise gidilmeli veya 112 aranmalıdır.

• Devam eden yutma güçlükleri. Eğer hafif derecede gerçekleşen veya ara sıra yutmada zorluk çıkaran durumlarla karşılaşırsanız, bir doktora görünmeniz önerilir. Ancak yutma güçlüğü düzenli olarak devam ediyorsa ve buna kilo kaybı ve kusma gibi belirtiler de eşlik ediyorsa doktora daha erken görünmeniz gerekir.

Çocuklarda yutma güçlüğü ile karşılaşılırsa. Çocuğunuz veya bebeğinizde yukarıda sayılan belirtiler ile karşılaşırsanız bir uzmana göstermelisiniz. 

NEDENLERİ

Yutma gibi basit görünen bir fiilin vücutta gerçekleşmesinde yaklaşık 50 çift kas ve sinir görev alır ve çalışır. Bir dizi sebep de bu fiilin düzenli olarak gerçekleşmesini engelleyebilir. Bu sebepler genellikle “Özofagus” ve “orofaringeal” şeklinde iki ana kategoriye ayrılır. Bazen de yutma güçlüğünün kesin nedeni tespit edilememektedir.

1. Özofagus disfaji

Özofagus disfaji, boğaz tabanına ya da göğse besin yapışmasını ifade eder. Bazı nedenleri şunlardır:
Akalazya. Alt özofagus kaslarının (sfinkter) mideye yemek girmesine izin verecek kadar dinlenmediği durumlarda ortaya çıkar. Yemek borusunun duvarlarındaki kaslarda zayıflama da oluşabilir. Bu durum bazen besinlerin midede henüz iyi sindirilmeden boğaza geri gelmesine neden olur. Disfajinin bu türü daha da kötüleşme eğilimi gösterebilir.
Diffüz spazm. Bu durumda, yemek borusu besinler yutulduktan sonra genellikle birden fazla, yüksek basınçlı ve zayıf koordineli kasılmalar oluşturur. Diffüz spazm, yemek borusunun alt duvarlarında istemsiz kasları etkiler.
Özofagus (yemek borusu) darlığı. Yemek borusunun dar olması büyük lokmalı besinlerin yutulmasında güçlük yaşanmasına neden olur. Daralma genellikle reflü hastalığı, doku yaralanmaları ya da tümörlerden kaynaklanmaktadır.
Özofagus tümörleri. Yemek borusunda tümör varlığı, yutma güçlüğünün daha da kötüleşmesine neden olur.
Yabancı cisimler. Bazen, büyük bir et parçası ya da başka tür bir besin parçası boğaz veya yemek borusunda kısmen engellemeye neden olabilir. Özellikle protez dişler kullanan veya besinleri iyi çiğneyemeyen yaşlılarda yiyeceklerin boğazda sıkışması riski daha yüksek olmaktadır. Çocuklar ise para veya oyuncak parçaları gibi küçük nesneleri yutabilirler.
Özofagus halkası. Yemek borusunun alt kısmındaki ince daralmış bölge özellikle katı yiyeceklerin geçişini engelleyerek yutma güçlüğüne neden olabilir.
Reflü hastalığı. Mide asidinin yukarı kaçması sonucu yemek borusunda doku hasarları oluşabilir. Geri gelen besin ve asitler yemek borusunun alt kısmında spazm, yara izleri ve daralmalara yol açarak yutmada güçlük çıkarabilir.
Eozinofilik özofajit. Bir gıda alerjisi ile ilişkili olan bu durum, yemek borusunda “eozinofil” adı verilen hücrelerin aşırı şekilde çoğalmasına yo açar. Bu da yutma güçlüğüne sebep olur.
Skleroderma. Bu hastalık dokuların sertleşmesi ile kendini gösterir. Bu durum özofagus sfinkter kasının zayıflaması ile asitlerin yemek borusuna geri kaçmasına ve sık sık mide ekşimesi olmasına sebep olabilir.
Radyoterapi. Kanser tedavisi için uygulanan radyoterapi işlemleri yemek borusunda iltihap ve yara izlerine yol açarak yutma güçlüğüne neden olabilir.

2. Orofaringeal disfaji

Vücudun sinir ve kas sistemi ile ilişkili bir dizi problem boğaz kaslarını zayıflatarak besinlerin ağızdan boğaz ve yemek borusuna ilerlemesini engelleyebilir. Bu duruma “boğaz felci” de denir. Yutkunmaya çalıştığınızda, yiyecek veya içeceklerin nefes borusuna kaçtığını ya da burnunuza kaçtığını fark edersiniz. Bu esnada öksürme, böğürme ya da tıkanma yaşanabilir. Belirtilerin bu şekilde yaşanması zatürreeye (akciğer iltihabı) yol açabilir.

Yaygın görülen Orofaringeal disfaji nedenleri şunlardır:

Nörolojik bozukluklar. Post-polyo sendromu, çoklu skleroz, kas distrofisi ve Parkinson hastalığı gibi bazı hastalıklar ilk olarak orofaringeal disfaji ile fark edilebilir.
Nörolojik hasarlar. Felç, beyin veya omurilik yaralanması gibi ani sinirsel hasarlar yutma güçlüğüne neden olabilirler.
Farengeal divertikül. Boğazda ve özellikle yemek borusunun üst kısmındaki küçük kesecikler ve gıda birikintileri yutma güçlüğüne, ağız kokusuna, çağıldama seslerine ve öksürüklere neden olur.
Kanser. Bazı kanserler ve radyoterapi gibi kanser tedavileri yutma güçlüğüne neden olabilir.

Bebek ve çocuklarda yutma güçlüğü

Bebek ve çocuklarda görülen yutma güçlüğünün yaygın nedenleri şunlardır:

• “Serebral palsi” veya “menenjit” gibi sinir sistemi hastalıkları,
• Yarık dudak veya yarık damak problemleri gibi

KİMLER RİSK TAŞIYOR?

Yutma güçlüğü için belirlenen risk faktörleri aşağıdaki gibidir:

Yaşlılık. Yaşlanmayla birlikte vücutta bir dizi değişiklikler yaşanır. Yemek borusundaki aşınma ve yıpranmalar ya da Parkinson hastalığı ve felç geçirme gibi belirli bazı koşullar nedeniyle yaşlılar yutma güçlüğü açısından daha yüksek risk altında bulunurlar.
Bazı sağlık koşulları. Bazı nörolojik veya sinir sistemi hastalıkları olan kişilerin yutma güçlüğü yaşama olasılığı daha yüksektir.

KOMPLİKASYONLAR

Yutma güçlüğü beraberinde aşağıdaki komplikasyonları meydana getirebilir:

Yetersiz beslenme ve dehidratasyon. Disfaji, vücudun yeterli sıvı ve besin almasına mani olur. Bu nedenle yutma güçlüğü çeken kişilerde yetersiz beslenme ve dehidrasyon (sıvı kaybı) riski vardır.
• Solunum problemleri. Yutmuş olduğunuz besinler nefes borunuza kaçarsa solunum problemleri, enfeksiyon ve zatürre gibi sağlık sorunları ortaya çıkabilir.

TESTLER VE TEŞHİS

Doktorunuz tanıyı koymak için büyük ihtimalle bir fizik muayene yapacak ve sorunun nedenini belirlemek için bazı testler kullanacaktır.

Kullanılabilecek testler şunlardır:

Baryum kontrast maddesi kullanılan röntgen. Bu testin uygulanması esnasında ilk olarak baryum solüsyonu içilir. İçilen baryum çözeltisi yemek borusunun içinin daha iyi görüntülenmesini ve kas aktivitelerinin daha iyi değerlendirilmesini sağlar. Doktorunuz ayrıca baryum kaplı katı gıda ya da hap yutmanızı da isteyebilir. Sıvı baryum çözeltisi ile anlaşılamayan tıkanıklıklar bu şekilde daha net tespit edilir.

• Dinamik yutma çalışması. Bu testte, baryum ile kaplı olan farklı yoğunluklardaki gıdalar yutmanız istenir. Kullanılan baryum kaplı bu gıdalar ağız yoluyla ve boğazdan aşağı doğru hareket ederek görüntüler elde edilmesini sağlar. Yutma esnasında ağız ve boğazdaki kaslarda herhangi bir sorun olup olmadığının anlaşılması ve özellikle “orofaringeal tipi” yutma güçlüğü tanısının konması için yararlı bir testtir. Bu testle aynı zamanda nefes borusuna kaçan besin ya da cisimler de tespit edilebilir.
Yemek borusunun gözle muayene edilmesi (endoskopi). Endoskopi işleminde ince, esnek ve ışıklı bir tüple boğazınızdan mideye doğru inilir. Esnek tüpün içinde geçilen yerlerin görüntülerini bir monitöre aktaran küçük bir kamera bulunur. Endoskop aracılığıyla elde edilen görüntüler yutma güçlüğüne neden olan etkenlerin belirlenmesine yardımcı olacaktır.
Özofagus kas testi (manometri). Manometri, bir basınç kaydediciye bağlı olan küçük bir tüptür ve yemek borusu içine yerleştirilir. Bu cihaz yutma esnasında yemek borusundaki kas kasılmalarının ölçülmesini sağlar.

TEDAVİ VE İLAÇLAR

Yutma güçlüğünün tedavisi genellikle yutma bozukluğunun türüne veya nedenine bağlıdır.

Orofaringeal disfaji için tedavi

Orofaringeal tipi yutma güçlüğü için, uygulanabilecek testler şunlardır:

Egzersizler. Bazı egzersizler yutma işlemini koordine eden kasları veya yutma refleksini tetikleyen sinirleri uyarmaya yardımcı olmaktadır.
Yutma tekniklerini öğrenme. Besinlerin yutulmasını kolaylaştırmak için yeme esnasında yemeğin ağızdaki çiğneme ve yutulma safhası ve vücut duruşu gibi basit yollar öğrenilebilir.

Özofagus disfaji için tedavi

Özofagus disfaji için uygulanabilecek tedavi yaklaşımları şunlardır:

Özofagus dilatasyonu. Gergin bir özofagus sfinkteri (akalazya) veya özofagus darlığını gidermek için doktorunuz balon bağlı özel bir endoskop kullanarak dilatasyon (genişletme) işlemi yapabilir.
Ameliyat. Yemek borusundaki tümörler, akalazya veya faringeal divertiküllerinin olduğu durumlarda özofagus yolunu temizlemek için ameliyat yapılmasını gerektirebilir.
İlaçlar. Reflü ile ilişkili bulunan yutma güçlüklerinde önerilen ilaçlar ile mide asidi kontrol altına alınır. Bazen bu tür ilaçları uzun bir süre boyunca kullanmak gerekebilir.

Eğer özofagus spazmı var ancak yemek borusu normal görünüyor ve reflü yoksa, yemek borusunu dinlendirmek ve rahatsızlıkları azaltmak için ilaç tedavisi faydalı olacaktır.

Şiddetli disfaji

Yutma güçlüğü yeterli miktarda yemek yemeyi ve sıvı tüketmeyi engelliyorsa, doktorunuz aşağıdaki önerilerde bulunacaktır:

Özel sıvılar içeren diyetler. Sağlıklı kilonuzu korumak ve dehidratasyonu önlemeye yardımcı olmak için alınır.
Besleme borusu. Yutma güçlüğünün şiddetli olduğu durumlarda besleme tüpü kullanılarak besinlerin geçemediği yer atlanabilir.

YAŞAM TARZI DEĞİŞİKLİKLERİ VE EV İLAÇLARI

Yutma ile ilgili belirtileri hafifletmek için evde denenebilir öneriler şunlardır:

Beslenme alışkanlıklarınızı değiştirin. Daha küçük ve daha sık öğünlerle yemek yemeyi deneyin. Yemek yediğinizde hızlı yemekten ve büyük lokmalar almaktan kaçının.
Farklı besinlerden yiyin. Kahve ve meyve suyu gibi ince sıvılar ve diğer bazı gıdalar kimi insanlarda sindirim sorunlarına neden olurlar. Bazı insanlarda da fıstık ezmesi veya karamel gibi yapışkan yiyeceklerin yutulmasında zorluk yaşanmaktadır. Hangi besinlerin sizde yutma güçlüğüne neden olduğunu siz daha iyi belirleyebilirsiniz.
• Mide ekşimesini daha da kötüleştirebilen alkol, sigara ve kafein içerikli besinlerin tüketiminden de kaçının.

ÖNLEYEBİLİR MİYİM?

Yutma güçlüğü önlenemez olmasına rağmen, özellikle nörolojik kökenli yutma güçlükleri yavaş yemek ve besinleri iyi çiğneme ile önlenebilmektedir. Mide reflüsünün erken teşhisi ve tedavisi özofagus darlığı ile ilişkili gelişen yutma güçlüğü riskini düşürebilir.

Sponsorlu Bağşantılar


KONU HAKKINDA YAPILMIŞ YORUMLAR
Bu Konu Hakkındaki Düşüncelerinizi Yazın



.: Sitemizden Seçme Konu Başlıkları :.
Sağlıklı Bel
Midede Gaz Sancısı Yapan 5 Kötü Yiyecek
Ellerde Soğukluk ve Nedenleri
Kanseri Tanıyalım
Aritmi Çeşitleri (Türleri) Nelerdir?
Mide
.: Sitemizde En Son Yayınlananlar :.
Kanal D Doktorum Programı

Program Kanal D de Hafta içi Her gün Saat 09.00 Da yayınlanmaktadır. Programın sunucuları Dr. Aytuğ KOLANKAYA ve Zahide YETİŞ'dir.

ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER

“ENDER SARAÇ’LA SAĞLIKLI GÜNLER” hafta içi her sabah saat 10.45’de Canlı Yayın ile Kanaltürk Ekranında siz değerli izleyicilerini bekliyor

Zahide İle Yetiş Hayata Programı

Atv de yayınlanan programda Zahide YETİŞ konuklarının sorunlarına çareler buluyor. Aynı zamanda dini konuların da açıklığa kavuşturulduğu programda sağlık, sosyal hayat, psikoloji gibi konular işlenmektedir.